จักรๆ วงศ์ๆ วิทยาลัย

2 ความเท่ห์ใน “เทพสามฤดู 60”: “อำมาตย์อาจอง” กักตัวฝึกพระเวทย์-“สามศรี” มี “สามร่าง”

“เทพสามฤดู 2560” ตอนที่ 41 ประจำวันเสาร์ที่ 18 พ.ย. 2560 นั้นมีเนื้อหาหรือรายละเอียดหลายจุดน่าสนใจมากๆ ครับ

จุดแรก

ดังที่เคยพูดถึงไว้แล้วว่า ดูเหมือนทางสามเศียรจะพยายามหาทางคลี่คลายปัญหาที่เกิดจากอาการเจ็บป่วยของนักแสดงอาวุโส “กิตติ ดัสกร” อย่างละเอียดลออพอสมควร

เริ่มจากการเกลี่ยบทของ “อำมาตย์อาจอง” (ซึ่งแสดงโดยกิตติ) ไปให้ “หมื่นมิตร” ตัวละครที่เป็นลูกน้องคนสนิทของท่านอำมาตย์

อย่างไรก็ดี เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน ทางผู้กำกับ-ผู้เขียนบท ได้มีวิธีจัดการกับการหายตัวไปของ “อำมาตย์อาจอง” ที่ดีและแยบคายกว่านั้น แถมยังเหนือกว่าละครจักรๆ วงศ์ๆ ที่ผ่านๆ มา อีกหลายเรื่อง

(ซึ่งเวลานักแสดงคนใดติดภารกิจสำคัญจนไม่สามารถกลับมาถ่ายละครได้อีก หรือตัวละครที่นักแสดงผู้นั้นรับบทบาทเริ่มหมดความสำคัญในตัวเรื่อง จนผู้กำกับ-ผู้เขียนบทไม่รู้ว่าควรจะไปต่อยังไง ทางค่ายสามเศียรก็มักจะตัดตัวละครดังกล่าวทิ้งไปเสียดื้อๆ)

วิธีการที่ว่าปรากฏอยู่ระหว่างนาทีที่ 05.10-05.59 ของคลิปด้านบน ซึ่งเป็นการเจรจาความกันระหว่าง “ท้าวโคธรรพ์” หนึ่งในตัวร้ายของละคร กับ “หมื่นมิตร” ที่สามารถถอดเป็นบทสนทนาได้ว่า

ท้าวโคธรรพ์: เราจะไปดูสามศรีหน่อย จนป่านนี้แล้วยังไม่ได้เรื่องไม่ได้ราว (ในภารกิจจับตัวองค์อิศรา) หมื่นมิตร!

หมื่นมิตร: พระเจ้าค่ะ

ท้าวโคธรรพ์: ท่านพ่อ (อำมาตย์อาจอง ที่รับบทโดยกิตติ) เป็นยังไงบ้าง?

หมื่นมิตร: ท่านอำมาตย์ยังอยู่ในห้องฝึกพระเวทย์อยู่พระเจ้าค่ะ

ท้าวโคธรรพ์: อือ ถ้าเช่นนั้น เราคงต้องขอฝากทางนี้ไว้กับเจ้าด้วย

หมื่นมิตร: เอ่อ ข้าพุทธเจ้า… (แสดงสีหน้าวิตกกังวล)

ท้าวโคธรรพ์: ไม่ต้องกลัว เราจะให้ภูตดำอยู่กับเจ้า นอกจากภูตดำแล้ว เรายังมีทหารที่เป็นหูเป็นตาให้กับเราได้อีก

หมื่นมิตร: ถ้าเช่นนั้น ข้าพุทธเจ้าจะพยายามสนองพระมหากรุณาธิคุณอย่างสุดความสามารถพระเจ้าค่ะ

เท่าที่ตามดูละครจักรๆ วงศ์ๆ อย่างจริงจังมานานหลายปี นี่น่าจะเป็นครั้งแรกๆ ที่ค่ายสามเศียรตัดสินใจแก้ไขปัญหานักแสดง “ต้อง” หายไปจากหน้าจอ อย่างเป็นระบบ และสร้างคำชี้แจงแก่คนดูผ่านทางบทสนทนาของตัวละคร

นอกจากนี้ การแก้ปัญหาเรื่องตัวละครอำมาตย์อาจอง ยังบ่งชี้ว่าบทละคร “เทพสามฤดู 2560” นั้น ไม่ได้มุ่งหน้าเดินตาม “เทพสามฤดู 2546” แบบเป๊ะๆ เกือบร้อยเปอร์เซ็นต์

ทว่า เมื่อถึงคราต้องแก้ไขสถานการณ์เฉพาะหน้า ด้วยการ “ด้นสด” ทางทีมงานก็สามารถดำเนินเรื่องราวไปในทิศทางอันผิดแผกจากโครงสร้าง/รายละเอียดเดิมๆ ได้บ้าง

จุดที่สอง

สามศรีสามร่าง

นี่เป็นอีกองค์ประกอบหนึ่ง ที่ “เทพสามฤดู 2560” ต่างจาก “เทพสามฤดู 2546”

กล่าวคือ เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายนเช่นกัน มีฉากดวลกันระหว่าง “พระราหู” ตัวละครพระเอกกึ่งเทพกึ่งอสูรขวัญใจแม่ยก กับ “สามศรี” ตัวร้ายหน้าหล่อครึ่งคนครึ่งวัวขวัญใจสาวๆ

ปรากฏว่ามีจังหวะหนึ่ง (นาทีที่ 8.27 จนจบคลิปด้านบน) ที่ “สามศรี” แยกร่างตัวเองออกเป็น “สามร่าง” เพื่อเล่นงาน “พระราหู”

เมื่อตรวจสอบดูฉากเดียวกันใน “เทพสามฤดู 2546” พบว่า “สามศรี” เวอร์ชั่นที่แล้ว ไม่ได้เล่นงาน “พระราหู” ด้วยกลยุทธ์ “แยกสามร่าง” เช่นนี้ (นาทีที่ 10.08-12.24 ในคลิปด้านล่าง)

อย่างไรก็ตาม การแยกร่างของ “สามศรี” ใน “เทพสามฤดู 2546” เกิดขึ้นก่อนหน้านั้น เมื่อเขาแยกร่างตัวเองออกเป็น “4 คน” เหมือนเป็นการสร้าง “มายาภาพ” หลอกล่อ “สุวรรณอัมพร” คนรักของ “พระราหู” (นาทีที่ 8.46-9.32 ในคลิปเดียวกัน)

ดังนั้น การแยกสามร่างของ “สามศรี” จึงถือเป็นนวัตกรรมของ “เทพสามฤดู 2560” ซึ่งไปสอดคล้องต้องกันพอดีกับเรื่องราวฉบับ “วรรณกรรมวัดเกาะ” ที่เล่าว่า

“โคธรรพ์ฤาษี” ได้นำตัวบุตรชายไปประกอบพิธีศักดิ์สิทธิ์ ท่ามกลางการชุมนุมของเทวดา ครุฑ นาค ยักษ์ ก่อนจะปั้นหุ่นดินขึ้นมาสองตัว จากนั้น พระฤาษีจึงนำน้ำอมฤตรดใส่ร่างบุตรชาย พร้อมๆ กับการนำหุ่นดินสองตัวไปสุมไฟ

ท้ายสุด หุ่นดินคู่นั้นก็กลับกลายเป็นมีชีวิต ทั้งยังมีรูปร่างหน้าตาประดุจเดียวกันกับบุตรชายของโคธรรพ์ฤาษีไม่ผิดเพี้ยน

ด้วยเหตุนี้ พระฤาษีจึงตั้งชื่อบุตรชายว่า “พระสามศรี” (เพราะมีสามร่าง) โดยกุมารดินอีกสองตนที่ถูกเสกขึ้นมานั้น ก็จะมีหน้าที่คอยช่วยดูแลอารักขากุมารตัวจริง รวมถึงช่วยสร้างความพะวักพะวนให้แก่ศัตรู ยามต้องรบทัพจับศึกอีกด้วย

(ที่มา https://konmongnangetc.com/2017/09/17/samsri-threeseasons/)

ขอบคุณภาพประกอบจากยูทูบ ฟ้ามีตา ช่อง 7 HD

Advertisements
จักรๆ วงศ์ๆ วิทยาลัย, ตัวตลกในละครจักรๆ วงศ์ๆ

พาไปสัมผัส “พระราหู” เวอร์ชั่นอ่อนแอ ใน “สามฤดู” ฉบับวัดเกาะ

“พระราหู” เวอร์ชั่นอ่อนแอเพราะรักเธอมากกว่า

ราหู 1

“จะกล่าวถึงราหูภูวนราถ
เมื่อไสยาศน์ลืมองค์หลงหลับใหล
ครั้งรุ่งแจ้งสร่างแสงอะโณไทย
เธอค่อยได้กลับจิตร์ฟื้นนิทรา
ผวาสอดกอดเจ้าเยาวเรศ
ผิดสังเกตไม่ยลยอดเสน่หา
พัดระฆังข้างที่ศรีไสยา
ก็เปล่าตาไม่เห็นให้เย็นทรวง
โอ้ตัวเราคราวนี้ก็มีทุกข์
บังเกิดยุคยากไร้เปนใหญ่หลวง
เสียเจ้ายอดกัลยาสุดาดวง
ดังใครล้วงเอาชีวาตมาฟาดฟัน
พัดชีวากับระฆังดังชีวิต
ก็มาปลิดจากอุราเพียงอาสัญ
โอ้ครั้งนี้น่าที่ถึงชีวัน
เสียสำคัญของรักภักคินี
ให้แค้นจิตร์เกิดเปนชายเสียดายชาติ์
มาพลั้งพลาดสาระพัดจะบัดสี
ต้องเสียชื่อฦาทั่วธรณี
มาเสียทีเสียน้องในห้องนอน
เสียของรักรักษาไว้หาได้
อยู่ไปใยอายชนให้คนข้อน
พระทุ่มทอดกายาลงอาวรณ์
ฤไทยถอนซ้อนซบสลบไป”

ตัดตอนคำกลอนส่วนนี้มาจากวรรณกรรมวัดเกาะ “สามฤดู” เล่มที่ 6 ครับ

เหตุการณ์ก่อนหน้านั้น มีอยู่ว่า “พระราหู” ได้ “สุวรรณอำพร” ธิดาท้าวคันทมาศและพระนางรัชฎาแห่งนครโรมวิไสย มาเป็นภรรยา

ส่วนพญายักษ์ “ปราบไตรจักร์” ที่แปลงกายมาเป็นบุรุษรูปงาม ก็ได้อภิเษกสมรสกับ “อับษรสวรรค์” ธิดาคนรองของท้าวคันทมาศ

(ในนิทานวัดเกาะระบุรายละเอียดไว้ด้วยว่า สุวรรณอำพรอายุ 15 ปี ส่วนอับษรสวรรค์ อายุเพียง 13 ปี)

สถานการณ์ตามคำกลอนข้างต้น เกิดขึ้นเมื่อปราบไตรจักร์มาแอบลักสุวรรณอำพรและของวิเศษข้างกายของตัวละครเอก “สามฤดู” ถึงในกระท่อมยามค่ำคืน ขณะที่พระราหูหลับสนิท

จุดที่น่าสนใจสำหรับเรื่องราวฉบับวรรณกรรมวัดเกาะก็คือ ของวิเศษที่ เหล่า “สามฤดู” พกติดตัวนั้น มีทั้งระฆังวิเศษที่ใช้เรียกมิตรสหาย/บริวารมาช่วยเหลือ และพัดชีวิต

อีกจุดที่แปลกดีก็คือ พระราหูในวรรณกรรมวัดเกาะนั้น ดูจะมีความอ่อนแออ้อนแอ้นสไตล์พระเอกวรรณคดีไทยอยู่มากพอสมควร เห็นได้จากการหมดอาลัยตายอยากจนถึงกับสลบไสล ภายหลังถูกหยามหมิ่นเกียรติยศศักดิ์ศรี และถูกแย่งของ/คนรักไป

เห็นทีต้องเรียก “พระราหู” ในเวอร์ชั่นนี้ ว่า “พระราหูฉบับอ่อนแอเพราะรักเธอมากกว่า” เสียแล้ว

ราหู 2

(ขอบคุณข้อมูลดีๆ จาก ฐานข้อมูลหนังสือเก่าชาวสยาม)

เรตติ้ง 7.0 ที่ยังมาไม่ถึง

ผลเรตติ้งของละครจักรๆ วงศ์ๆ “เทพสามฤดู 2560” ประจำวันที่ 16-17 กันยายน ยังคงตัวต่อเนื่องจากช่วงหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา

โดยในวันเสาร์ที่ 16 ละครเรื่องนี้ได้เรตติ้งไป 6.0 ส่วนวันอาทิตย์ที่ 17 เรตติ้งเพิ่มขึ้นมาเป็น 6.3

ถือว่ายังสามารถรักษามาตรฐานเรตติ้งเกิน 6 ไว้ได้อย่างสม่ำเสมอ แต่มิอาจทะลุเพดาน 7.0 ซะที

สำหรับตัวเลขยอดผู้ชมทางยูทูบ

ในวันเสาร์ที่ 16 กันยายน มีคนชมไลฟ์สดละคร “เทพสามฤดู” ผ่านทางช่องยูทูบ “ฟ้ามีตา ช่อง 7 HD” (ซึ่งเป็นช่องทางเผยแพร่ผลงานของค่ายดีด้า-สามเศียร) เป็นจำนวนประมาณ 6.8 แสนวิว

และมีคนชมคลิปเอชดีหลังจากนั้น เป็นจำนวนประมาณ 5.3 แสนวิว

ส่วนในวันอาทิตย์ที่ 17 กันยายน มีคนชมไลฟ์สดละคร “เทพสามฤดู” เป็นจำนวนราว 4.8 แสนวิว

และมีคนชมคลิปเอชดีหลังจากนั้น เป็นจำนวนราว 7.5 แสนวิว (นอกจากนี้ ต่อมา ยังมีการเผยแพร่คลิปเอชดีเวอร์ชั่นแก้ไขเพิ่มเติมอีกหนึ่งคลิป ซึ่งมีคนดูราว 1.5 แสนวิว)

(ขอบคุณข้อมูลจาก กระทู้รายงานเรตติ้งละครโดย “แม่น้องซ่า” จากเว็บไซต์พันทิป และ ช่องยูทูบ “ฟ้ามีตา ช่อง 7 HD”)

ภาพประกอบจาก อินสตาแกรมสามเศียร

จักรๆ วงศ์ๆ วิทยาลัย

ไขที่มาชื่อ “สามศรี” – ตัวละครรายนี้ใน “นิทานวัดเกาะ” แตกต่างกับใน “ละครทีวี” อย่างไร?

กำเนิด “สามศรี” ในวรรณกรรมวัดเกาะ

สามศรี

สำหรับคนที่ดูละครจักรๆ วงศ์ๆ “เทพสามฤดู” อย่างน้อยก็ในเวอร์ชั่น 2546 และ 2560

หนึ่งในคำถามสำคัญที่หลายคนอาจนึกคิดอยู่ในใจ ก็คือ ทำไม “สามศรี/สามสี” ต้องมีชื่อว่า “สามศรี/สามสี”?

คำถามข้อนี้เหมือนจะไม่ถูกอธิบายเอาไว้ในละคร แต่เมื่อย้อนไปอ่าน “สามฤดู” ฉบับวรรณกรรมวัดเกาะ ก็จะพบสาเหตุเบื้องหลังอันกระจ่างชัดของนามดังกล่าว

ในนิทานวัดเกาะ “สามศรี” เป็นบุตรของนางสุทัศน์ (ในละครเปลี่ยนชื่อเป็น “ทัศนีย์”) หนึ่งในมเหสีของท้าวตรีภพ ที่ใส่ร้าย “ตัวละครสามฤดู” และแม่จนต้องถูกขับออกจากเมือง

ต่อมา เมื่อท้าวตรีภพทราบความจริง จึงลงโทษขับนางสุทัศน์ออกจากเมืองบ้าง นางต้องตกระกำลำบาก เกือบจะถูกยักษ์ไล่จับเอาไปทำเมีย จนในที่สุด ก็ได้รับการช่วยเหลือจาก “โคธรรพ์ฤาษี”

แล้วโคธรรพ์ฤาษีก็อยู่กินกับนางสุทัศน์ และให้กำเนิดบุตรชายชื่อว่า “สามศรี”

ที่มาของ “สามศรี” ในนิทานวัดเกาะนั้น มีความแตกต่างจากตัวละครชื่อเดียวกันในละครทีวีอยู่พอสมควร

โดยในละครสองเวอร์ชั่นหลังสุดนั้น เรามักคุ้นชินกับการที่ “โคธรรพ์” (ปีศาจโค) ได้ทำพิธีชุบ “สามศรี/สามสี” ในน้ำอมฤตจนฆ่าไม่ตาย (โดยมีจุดอ่อนอยู่ที่ข้อเท้ายังกะ “อคิลลีส”)

อย่างไรก็ตาม ในวรรณกรรมวัดเกาะกลับมีรายละเอียดต่างออกไป โดย “โคธรรพ์ฤาษี” ได้นำตัวบุตรชายไปประกอบพิธีศักดิ์สิทธิ์ ท่ามกลางการชุมนุมของเทวดา ครุฑ นาค ยักษ์ ก่อนจะปั้นหุ่นดินขึ้นมาสองตัว จากนั้น พระฤาษีจึงนำน้ำอมฤตรดใส่ร่างบุตรชาย พร้อมๆ กับการนำหุ่นดินสองตัวไปสุมไฟ

ท้ายสุด หุ่นดินคู่นั้นก็กลับกลายเป็นมีชีวิต ทั้งยังมีรูปร่างหน้าตาประดุจเดียวกันกับบุตรชายของโคธรรพ์ฤาษีและนางสุทัศน์ไม่ผิดเพี้ยน

ด้วยเหตุนี้ พระฤาษีจึงตั้งชื่อบุตรชายว่า “พระสามศรี” (เพราะมีสามร่าง) โดยกุมารดินอีกสองตนที่ถูกเสกขึ้นมานั้น ก็จะมีหน้าที่คอยช่วยดูแลอารักขากุมารตัวจริง รวมถึงช่วยสร้างความพะวักพะวนให้แก่ศัตรู ยามต้องรบทัพจับศึกอีกด้วย

ที่มา ฐานข้อมูลหนังสือเก่าชาวสยาม (สำหรับตอน “โคธรรพ์ฤาษี” ทำพิธีเสกร่างกุมารดินอีกสองตนให้ดู “สามฤดู” เล่มที่ 7)

เรตติ้ง “เทพสามฤดู” 9-10 ก.ย. ยังไม่ถึง 7!

เทพสามฤดู อีเวนท์

สำหรับคนที่อยากทราบเรตติ้งของละครโทรทัศน์ “เทพสามฤดู” ประจำวันเสาร์-อาทิตย์ที่ 9-10 กันยายน 2560

ข้อมูลจากกระทู้ของคุณแม่น้องซ่า ใน pantip.com ระบุว่าเรตติ้งของ “เทพสามฤดู” ในวันเสาร์ที่ 9 กันยายน นั้นอยู่ที่ 6.6 ก่อนจะตกลงมาเป็น 6.1ในวันอาทิตย์ที่ 10

สำหรับยอดวิวทางยูทูบช่องฟ้ามีตา (ช่องทางการของดีด้า-สามเศียร) ของละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องนี้ก็น่าสนใจไม่น้อย

โดยยอดชมการไลฟ์สดละครในวันที่ 9 และ 10 กันยายน นั้นอยู่ที่ 3.2 แสน และ 7.2 แสนวิว ตามลำดับ

ขณะที่ยอมชมคลิปเอชดีที่นำมาเผยแพร่หลังจากการไลฟ์สด อยู่ที่ 8.8 แสน (9 ก.ย.) และ 5.5 แสน (10 ก.ย.)

ขอบคุณภาพประกอบจาก อินสตาแกรมสามเศียร

จักรๆ วงศ์ๆ วิทยาลัย

เรตติ้งล่าสุด “เทพสามฤดู” – รู้จักผู้ให้กำเนิด “วรรณกรรมวัดเกาะ” ต้นธารละครจักรๆ วงศ์ๆ

เรตติ้ง “เทพสามฤดู 2560” ยังไม่แตะ 7

หลังจากวนเวียนกับตัวเลขเรตติ้ง 6.8-6.9 ในช่วงสองสัปดาห์สุดท้ายของเดือนสิงหาคม

พอขึ้นต้นเดือนกันยายน ผลการวัดเรตติ้งความนิยมของละครจักรๆ วงศ์ๆ “เทพสามฤดู” ประจำวันที่ 2 และ 3 กันยายน 2549 ก็ยังผงาดขึ้นไม่ถึง 7

6.7
ที่มา https://www.instagram.com/samsearn/

โดยวันเสาร์ที่ 2 กันยายน ละครเรื่องนี้ได้เรตติ้งไป 6.2 ส่วนวันอาทิตย์ที่ 3 กันยายน ได้เรตติ้ง 6.7 ซึ่งถ้าพิจารณาภาพรวมแล้ว ถือว่ากระแสแผ่วลงจากช่วงครึ่งหลังของเดือนสิงหาคมเล็กน้อย

ต้องจับตาดูกันว่า “เทพสามฤดู” จะกลับมาเร่งสปีด จนผลักดันเรตติ้งของตัวเองให้พุ่งเกิน 7 ได้หรือไม่? เมื่อไหร่?

“หมอสมิท” แพทย์ฝรั่งผู้ให้กำเนิด “วรรณกรรมวัดเกาะ” ต้นธารละครจักรๆ วงศ์ๆ ไทย

อยากชวนไปอ่านบทความเนื้อหาดีๆ จากเว็บศิลปวัฒนธรรมตามลิงก์ด้านล่างครับ

บทความชิ้นนี้ชื่อ “หมอสมิทกับนิยายจักรๆ วงศ์ๆ และสุนทรภู่” เป็นการสรุปความมาจากบทความชิ้นยาวของคุณสุรพงษ์ จันทร์เกษมพงษ์ ที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับเดือนกรกฎาคม ปี 2549

เป็นที่ทราบกันดีว่าละครโทรทัศน์จักรๆ วงศ์ๆ นั้น ได้รับอิทธิพลส่วนใหญ่มาจาก “วรรณกรรมวัดเกาะ” หรือ “นิทานวัดเกาะ”

หมอสมิท
ที่มา https://www.silpa-mag.com

แต่หลายคนอาจยังไม่ทราบกันว่า เมื่อครั้งที่เทคโนโลยีการพิมพ์เริ่มเผยแพร่เข้ามาสู่สยาม ผู้ที่ทำให้หนังสือนิทานคำกลอนจักรๆ วงศ์ๆ กลายเป็นสินค้ายอดนิยมในท้องตลาด ก็คือ นายแพทย์แซมมวล จอห์น สมิท หรือ “หมอสมิท” ซึ่งมีกิจการโรงพิมพ์เป็นของตนเอง

ต่อมา เมื่อหมอสมิทถูกฟ้องร้องและสั่งห้ามไม่ให้พิมพ์หนังสือนิทานคำกลอน ก็ได้มีโรงพิมพ์อีกหลายแห่งเข้ามารับช่วงการพิมพ์หนังสือแนวนี้ต่อ

หนึ่งในนั้น คือ “โรงพิมพ์ราษฎร์เจริญ” ที่ตั้งอยู่หน้าวัดสัมพันธวงศ์หรือวัดเกาะ จนถูกเรียกขานกันติดปากว่า “โรงพิมพ์วัดเกาะ” ด้วยเหตุนี้ หนังสือนิทานคำกลอนจักรๆ วงศ์ๆ ที่ถูกจัดพิมพ์เผยแพร่โดยโรงพิมพ์ดังกล่าว จึงถูกขนานนามว่า “นิทานวัดเกาะ” ตามไปด้วย

“เรื่องที่หมอสมิทนำมาพิมพ์นั้นเป็นหนังสือนิทานกลอนในยุคแรกไม่ว่าจะเป็น โคบุตร สิงหไกรภพ หรือแม้แต่พระอภัยมณี คือเรื่องที่ได้รับความนิยมและเป็นที่รู้จักกันดีอยู่แล้วแต่เดิมจากลักษณะอื่นๆ เช่น การแสดง กลอนสวด ละครนอก การร้องรำทำเพลง ตลอดจนเรื่องเล่าในแบบต่างๆ ในโลกของวรรณกรรมมุขปาฐะ หมอสมิทเพียงถ่ายโอนเรื่องเล่าอย่างเดียวกันจากสื่อจารีตเดิมไปสู่การพิมพ์ เฉกเช่นในปัจจุบันที่เปลี่ยนจากวรรณกรรมไปสู่ละครโทรทัศน์นั่นเอง”

คลิกอ่านบทความต้นทางได้ที่นี่

ตัวตลกในละครจักรๆ วงศ์ๆ

“กระหัง”: จากข่าวแปลกที่ “บุรีรัมย์” ย้อนไปยัง “ไอ้งั่ง เทพสามฤดู” และ “นิทานวัดเกาะ”

(ที่มา “ผีกระหัง” : จากข่าวแปลกที่ “บุรีรัมย์” ย้อนไปยัง “ไอ้งั่ง” ใน “เทพสามฤดู” และ “นิทานวัดเกาะ” มติชนสุดสัปดาห์ 21-27 กรกฎาคม 2560)

เมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อน หลายสำนักข่าว ทั้งสิ่งพิมพ์ ทีวี และออนไลน์ ต่างเล่นข่าวชาวบ้านหนองเสม็ด อ.ชำนิ จ.บุรีรัมย์ พบคน/สิ่งของปริศนาบินผ่านยอดไม้ยามค่ำคืน

โดยชาวบ้านจำนวนมากเชื่อกันว่าคน/สิ่งของดังกล่าวคือ “ผีกระหัง”

พ้นไปจากการรายงานข่าวเชิงปรากฏการณ์ “แปลกๆ” เกี่ยวกับความเชื่อว่ามี “ผีกระหัง” อาละวาดที่บ้านหนองเสม็ด

เว็บไซต์มติชนออนไลน์พยายามจะผลักประเด็น “ผีๆ” ให้เดินทางไปไกลกว่านั้น ผ่านการย้อนหลังกลับไปสำรวจข้อความจาก “กฎหมายตราสามดวง” ซึ่งมีเนื้อหาที่กล่าวถึง “ผี” จำพวกต่างๆ แต่กลับไม่มีชื่อ “ผีกระหัง” ปรากฏอยู่

ผู้สื่อข่าวมติชนยังได้สัมภาษณ์ “ผศ.ดร.รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล” นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง ผู้ตั้งคำถามว่า เป็นไปได้หรือไม่ที่ความเชื่อเรื่อง “ผีกระหัง” อาจจะเป็นสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นมาใหม่ จึงไม่ปรากฏชื่อผีประเภทนี้ในเอกสารโบราณข้างต้น

อย่างไรก็ตาม อาจารย์รุ่งโรจน์เปิดทางเอาไว้ว่า ถ้าอยากได้ข้อสันนิษฐานที่ชัดเจนขึ้น คงต้องมีการค้นคว้าหลักฐานลายลักษณ์อักษรเพิ่มเติม เช่น เอกสารของหมอบรัดเลย์ เป็นต้น (ดู https://www.matichon.co.th/news/602181)

ประเด็นน่าสนใจคือ ในช่วงขณะเดียวกับที่ชาวบ้านจากจังหวัดบุรีรัมย์ค้นพบสิ่งประหลาดที่พวกเขาเชื่อว่าน่าจะเป็น “ผีกระหัง” นั้น ละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องใหม่ของช่อง 7 อย่าง “เทพสามฤดู” (2560) ก็ได้ฤกษ์ประเดิมจอพอดี

ด้านหนึ่ง ดูเหมือน “เทพสามฤดู” เวอร์ชั่นล่าสุด จะสามารถกอบโกยความนิยมจากมหาชนคนดูทีวีไปได้เช่นเคย หากพิจารณาจากผลการวัดเรตติ้งของนีลเซ่น หลังละครแพร่ภาพไปแล้ว 6 ตอน

โดยระหว่างวันเสาร์-อาทิตย์ที่ 1-2, 8-9 และ 15-16 กรกฎาคม 2560 ละครพื้นบ้านเรื่องดังกล่าวได้รับเรตติ้งไป 5.7-5.7, 5.2-5.4 และ 6.3-6.2 ตามลำดับ

อีกด้าน คือ ข้อเท็จจริงที่แฟนละครแนวนี้รับทราบกันดีว่าตัวละครสมทบที่โดดเด่นมากๆ รายหนึ่งใน “เทพสามฤดู” ทุกเวอร์ชั่น นั้นได้แก่ “ไอ้งั่ง กระหังป่า”

ในฉบับล่าสุด ผู้มารับบท “ไอ้งั่ง” คือ “ทับ ท่ากระดาน”

ส่วนผู้เคยโด่งดังสุดๆ กับการรับบทบาทเป็น “ผีกระหัง” ตนนี้เมื่อปี 2546 ก็ได้แก่ “ภิภัชพนธ์/คูณฉกาจ อภิวรสิทธิ์” หรือ “หนำเลี้ยบ” หนึ่งในบุคลากรที่เติบโตมากับกระบวนการผลิตละครจักรๆ วงศ์ๆ แบบครบวงจร จากนักแสดงเด็กสู่ผู้กำกับฯ ควบนักแสดงสมทบ ณ ปัจจุบัน

ขณะที่เมื่อย้อนไปในปี 2530 ผู้รับบท “ไอ้งั่ง กระหังป่า” ก็คือ “ถั่วแระ เชิญยิ้ม” ดาวตลกชื่อดังในเวลาต่อมา

ไม่แน่ใจว่าการหวนคืนจอของ “เทพสามฤดู” และการปรากฏกายอีกครั้งของ “ไอ้งั่ง กระหังป่า” ในเครื่องรับโทรทัศน์ตามครัวเรือน จะมีความเกี่ยวข้องกับ “ผีกระหัง” ที่บ้านหนองเสม็ดหรือไม่? มากน้อยเพียงใด?

นอกจากการเป็น “สองปรากฏการณ์” ที่บังเอิญเกิดขึ้นในห้วงเวลาเดียวกัน

คนมองหนัง-696x447

เมื่อ “ผีกระหัง” มีความเชื่อมโยงอยู่กับ “เทพสามฤดู” ดังนั้น หากจะลองค้นคว้าสืบต่อจากรายงานข่าว-บทสัมภาษณ์นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ของเว็บไซต์มติชนออนไลน์ หนึ่งในเอกสารโบราณที่น่านำมาสำรวจตรวจสอบ ก็คือ หนังสือนิทานวัดเกาะเรื่อง “สามฤดู” ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องดังกล่าว

โชคดีที่หนังสือวรรณกรรมวัดเกาะเรื่อง “สามฤดู” ฉบับตีพิมพ์เผยแพร่เมื่อ ร.ศ.108 หรือ พ.ศ.2432 (บางส่วน) นั้นถูกจัดเก็บเอาไว้ในระบบดิจิตอลที่เว็บไซต์ “หนังสือเก่าชาวสยาม”

และเพียงแค่เลือกอ่านหนังสือเรื่อง “สามฤดู” เล่มที่ 1 (จากที่นำมาเก็บรวบรวมไว้ในเว็บไซต์ทั้งหมด 33 เล่ม) เราก็จะสามารถพบเจอบทเปิดตัวของ “ไอ้งั่ง กระหังป่า” โดยง่ายดาย ดังเนื้อหาว่า

“จะกล่าวถึงอ้ายงั่งกระหังเปรต

สถิตย์ในหิมเวศเปนเพศผี

แต่ก่อนนั้นมันเปนคนกายตนดี

อยู่กินที่เรือนบ้านมีภรรยา

แต่โง่เง่าเป็นงั่งเที่ยวนั่งจ้อ

ในใจคอร้ายนักเหมือนยักษา

กินของสดพุงไส้ตับไตตา

เนื้อ โค ม้า ทิง ถึก มฤคคี

กินดิบๆ หยิบลากใส่ปากเคี้ยว

ตัวเหม็นเขียวสาบสางเหมือนอย่างผี

ในตาปลิ้นลิ้นแลบถึงนาพี

ขนหัวชี้เขี้ยวงอกกลอกหน้าตา

เวลาค่ำออกหาภักษาหาร

สุริฉานเร่งเร่กลับเคหา

วันนั้นไปไม่พานอาหารมา

เต็มประดาหิวโหยโรยกำลัง

เห็นเมียนอนอยู่กับบุตร์สุดจะอยาก

หักคอลากกินไม่เหลือทั้งเนื้อหนัง

ไม่อิ่มหนำซ้ำบุตร์หยุดประทัง

ค่อยอิ่มนั่งกลอกหน้าในตาวาว

หมดลูกเมียเสียดายร้องไห้หา

ทั้งลูกยาก็เสียอีกเมียสาว

ตัวผู้เดียวอยู่ใยไม่ยืดยาว

ไปอยู่ดาวแดนดงพงพนา

กะด้งใส่สองข้างทำหางปีก

ก็บินหลีกเข้าในไพรพฤกษา

เที่ยวไล่เนื้อ โคถึก มฤคา

เปนภักษาชื่นบานสำราญใจ”

เป็นอันว่าถึงแม้ “ผีกระหัง” จะไม่ปรากฏนามใน “กฎหมายตราสามดวง” ทว่า อย่างน้อยที่สุด ผีประเภทนี้ก็มีตัวตนอยู่ใน “หนังสือนิทานวัดเกาะ” ตั้งแต่เมื่อ 128 ปีก่อนโน่นเลย

ขอบคุณภาพประกอบจากอินสตาแกรม “สามเศียร” และเว็บไซต์ “หนังสือเก่าชาวสยาม”

ข่าวบันเทิง, ตัวตลกในละครจักรๆ วงศ์ๆ

เรตติ้ง “เทพสามฤดู” ตอน 3-4 รวมเกร็ด “กระหัง” จากเว็บข่าว-กฎหมายตราสามดวง-นิทานวัดเกาะ

เรตติ้ง “เทพสามฤดู” ตอน 3-4 ยังเกิน 5

ผลการสำรวจเรตติ้งยอดผู้ชมของละครโทรทัศน์แนวจักรๆ วงศ์ๆ เรื่อง “เทพสามฤดู” เวอร์ชั่น 2560 ประจำวันที่ 8-9 กรกฎาคมที่ผ่านมา ยังคงมีมาตรฐานใกล้เคียงกับละครที่ออกอากาศสองตอนแรกในช่วงสัปดาห์ก่อนหน้านั้น

เรตติ้ง 3-4
ภาพจากอินสตาแกรม “สามเศียร”

โดยในตอนที่ 3 และ 4 “เทพสามฤดู 2560” คว้าเรตติ้งไป 5.2 และ 5.4 ตามลำดับ ต่ำกว่าตัวเลข 5.7 ของสอนตอนแรกเล็กน้อย

ต้องจับตาดูว่ากระแสตอบรับที่มีต่อละครพื้นบ้านเรื่องนี้จะดำเนินไปในทิศทางใด ทรง-ทรุด-รุ่ง?

ว่าด้วยประวัติศาสตร์ผี “กระหัง”

กระหังป่า
ภาพจากอินสตาแกรม “สามเศียร”

ช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา หลายสำนักข่าวต่างเล่นข่าวชาวบ้านหนองเสม็ด อ.ชำนิ จ.บุรีรัมย์ พบคน/สิ่งของบินผ่านยอดไม้ยามค่ำคืน จนชาวบ้านเชื่อกันว่าสิ่งดังกล่าวคือ “ผีกระหัง” (อ่านรายละเอียดข่าว ที่นี่)

ต่อมา มีรายงานเกี่ยวเนื่องน่าสนใจ เมื่อเว็บไซต์มติชนออนไลน์ไปสำรวจข้อความจาก “กฎหมายตราสามดวง” ซึ่งมีเนื้อหาที่กล่าวถึง “ผี” จำพวกต่างๆ แต่กลับไม่มีชื่อ “ผีกระหัง” ปรากฏอยู่

โดยทาง ผศ.ดร.รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ จาก ม.รามคำแหง ตั้งคำถามว่า เป็นไปได้หรือไม่ที่ความเชื่อเรื่องกระหังจะเป็นสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นใหม่ จึงไม่ปรากฏชื่อผีประเภทนี้ในเอกสารโบราณ (อ่าน ที่นี่)

อย่างไรก็ตาม เมื่อบล็อกคนมองหนังลองตรวจสอบนิทานวัดเกาะเรื่อง “สามฤดู” (ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของละครจักรๆ วงศ์ๆ “เทพสามฤดู” ยุคหลัง) ที่ตีพิมพ์เผยแพร่เมื่อ ร.ศ.108 (พ.ศ.2432) และถูกจัดเก็บในระบบดิจิตอลที่เว็บไซต์ “หนังสือเก่าชาวสยาม”

พบว่ามีตัวละครเจ้างั่ง กระหังป่า ซึ่งแฟนละครจักรๆ วงศ์ๆ คุ้นเคยกันดี ปรากฏอยู่ในหนังสือนิทานวัดเกาะเรื่อง “สามฤดู” ตั้งแต่เล่มที่ 1

โดยบทเปิดตัวของตัวละครผีกระหังรายนี้มีเนื้อความว่า

“จะกล่าวถึงอ้ายงั่งกระหังเปรต
สถิตย์ในหิมเวศเปนเพศผี
แต่ก่อนนั้นมันเปนคนกายตนดี
อยู่กินที่เรือนบ้านมีภรรยา
แต่โง่เง่าเป็นงั่งเที่ยวนั่งจ้อ
ในใจคอร้ายนักเหมือนยักษา
กินของสดพุงไส้ตับไตตา
เนื้อ โค ม้า ทิง ถึก มฤคคี
กินดิบๆ หยิบลากใส่ปากเคี้ยว
ตัวเหม็นเขียวสาบสางเหมือนอย่างผี
ในตาปลิ้นลิ้นแลบถึงนาพี
ขนหัวชี้เขี้ยวงอกกลอกหน้าตา
เวลาค่ำออกหาภักษาหาร
สุริฉานเร่งเร่กลับเคหา
วันนั้นไปไม่พานอาหารมา
เต็มประดาหิวโหยโรยกำลัง
เห็นเมียนอนอยู่กับบุตร์สุดจะอยาก
หักคอลากกินไม่เหลือทั้งเนื้อหนัง
ไม่อิ่มหนำซ้ำบุตร์หยุดประทัง
ค่อยอิ่มนั่งกลอกหน้าในตาวาว
หมดลูกเมียเสียดายร้องไห้หา
ทั้งลูกยาก็เสียอีกเมียสาว
ตัวผู้เดียวอยู่ใยไม่ยืดยาว
ไปอยู่ดาวแดนดงพงพนา”

งั่ง

เกร็ดน่าสนใจต่อเนื่องกันก็คือ นิทานวัดเกาะเรื่อง “สามฤดู” เมื่อ ร.ศ.108 นั้น อาจแต่งโดยหลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ทิม สุขยางค์) ผู้ประพันธ์หนังสือ “นิราศหนองคาย” อันโด่งดัง

โดยในสำเนาต้นฉบับลายมือเขียนอัตชีวประวัติของหลวงพัฒนพงศ์ภักดี ซึ่งปัจจุบันเผยแพร่ในเว็บไซต์วชิรญาณ มีเนื้อหาส่วนหนึ่งระบุว่าเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ดำรง (เพ็ง เพ็ญกุล) เจ้านายของหลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ขณะดำรงตำแหน่งเป็นขุนจบพลรักษ์) ได้สั่งให้ขุนจบฯ แต่งหนังสือเล่นบทละครหลายเรื่อง ทั้งที่แต่งเองโดยไม่อาศัยสำเนาเรื่องเดิม และแต่งตาม/แต่งต่อจากสำเนาเรื่องเดิม

luang-patanaphong-pakdi-bio-4

ในส่วนที่แต่งจากสำเนาเรื่องเดิมนั้น มีเรื่อง “สามฤดู” รวมอยู่ด้วย โดยเหตุการณ์ช่วงที่ขุนจบพลรักษ์ (ทิม) แต่งหนังสือเล่นบทละครดังกล่าวน่าจะเกิดขึ้นก่อนหน้าที่เจ้าพระยามหินทรศักดิ์ดำรงจะล้มป่วยลงใน ร.ศ.113 (ซึ่งสอดคล้องกับกับเวลาการตีพิมพ์หนังสือนิทานวัดเกาะช่วง ร.ศ.108 พอดี)

 

ตัวตลกในละครจักรๆ วงศ์ๆ

โลกของจันทคาธและสุริยคาธ (1)

ประพาศ ศกุนตนาค และ นันทนา วีระชน

หลายคนคงรู้จัก พล.ต.ประพาศ ศกุนตนาค ในฐานะผู้รับหน้าที่อ่านประกาศคณะรัฐประหารหลายครั้ง ในรอบสองทศวรรษที่ผ่านมา

แต่หลายคนอาจยังไม่รู้ว่า พล.ต.ประพาศ นั้น “รับจ็อบ” อีกประเภทหนึ่ง มาอย่างต่อเนื่องยาวนานเช่นกัน

จ็อบดังกล่าว ก็คือ การเป็นคนขับเสภาประกอบละครจักรๆ วงศ์ๆ ที่ปัจจุบันแพร่ภาพในทุกเช้าวันเสาร์-อาทิตย์ ทางช่องเจ็ดสี

ทว่าละครจักรๆ วงศ์ๆ ช่อง 7 ที่อยู่ภายใต้การผลิตของบริษัทสามเศียร ในเครือดาราวิดีโอ ก็ไม่ได้มีเสภาประกอบละครตามจารีตดั้งเดิมไปเสียทุกเรื่อง

อย่างน้อย “เกราะกายสิทธิ์” ที่ออกฉายระหว่างเดือนมกราคมถึงพฤศจิกายนของปี 2549 ก็ไม่มีเสภาประกอบละครเลยสักฉากเดียว

ที่ตลกร้ายก็คือ ครั้น พล.ต.ประพาศ ต้องว่างเว้นจากจ็อบขับเสภาประกอบละครจักรๆ วงศ์ๆ นานถึง 11 เดือน ในปีดังกล่าว

เขาก็ได้จ็อบอ่านประกาศของคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (คปค.) เมื่อเดือนกันยายน 2549 เข้ามาทดแทน

“เกราะกายสิทธิ์” ที่ไร้เสียงขับเสภาของ พล.ต.ประพาศ มีประเด็นหลักซึ่งพูดถึงเส้นแบ่งอันพร่าเลือนระหว่าง “ความเป็นเทพ” และ “ความเป็นมาร”

เมื่อเทพผู้ทรงอำนาจกลายเป็นตัวร้ายที่คอยจองล้างจองผลาญมนุษย์ ผู้มีอดีตชาติเป็นคู่แค้นของตนเอง ขณะเดียวกัน เทพเจ้าก็พยายามยื้อยุดฉุดรั้งและหมุนกลับกาลเวลาให้หวนย้อนคืน ตลอดจนพยายามแทรกแซงสำแดงพลานุภาพในจักรวาลวิทยาอีกชนิดหนึ่ง ซึ่งตนเองมิได้มีสถานะเป็นศูนย์กลางอันทรงอำนาจสูงสุด

สุดท้าย ภารกิจทั้งหมดก็ล้มเหลวลงอย่างพินาศย่อยยับ ทุกอย่างจบลงด้วยความตายและความพ่ายแพ้ของฝ่ายเทพ

เนื้อเรื่องที่ก้าวหน้าเช่นนั้น ยิ่งทรงพลังมากขึ้นไปอีก เมื่อถูกพิจารณาในบริบทของช่วงเวลาที่ละครออกฉาย ท่ามกลางกระแสเรียกร้องให้มีการใช้ “อำนาจจารีต” และ/หรือ “อำนาจนอกระบบ” เข้ามาจัดการชำระล้าง “ระบอบทักษิณ” อันนำไปสู่รัฐประหาร 19 กันยายน

7 ปีผ่านไป แทบไม่มีละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องไหน ที่มีเนื้อหาท้าทายก้าวไกลดังที่ “เกราะกายสิทธิ์” เคยกรุยทางเอาไว้

กระทั่ง “จันทร์ สุริยคาธ” ได้แพร่ภาพในช่วงต้นปี 2556

มองรูปลักษณ์โดยเผินๆ “จันทร์ สุริยคาธ” ไม่มีอะไรแตกต่างจากละครจักรๆ วงศ์ๆ ทั่วไป

เสียงขับเสภาของ พล.ต.ประพาศ ยังก้องดังอยู่ตลอดเวลา 8 เดือนที่ละครเรื่องนี้แพร่ภาพ กระทั่งเพิ่งลาจอไปเมื่อเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา

(ขณะที่จ็อบอ่านประกาศคณะรัฐประหารคล้ายจะถูกถ่ายเทไปยังนักการเมืองพลเรือน อดีตรองนายกรัฐมนตรีและอดีตเลขาธิการพรรคการเมืองใหญ่ ซึ่งฝันใฝ่จะนำพาประเทศไปสู่ระบอบ “ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์” ผ่านการปฏิวัติของ “มวลมหาประชาชน” ที่ไม่มีวัน “สมบูรณ์” ได้ด้วยตัวของมันเอง)

แต่หากพิจารณาไปที่เนื้อหาและการดำเนินเรื่อง ดูเหมือน “จันทร์ สุริยคาธ” จะสามารถนำเสนอภาพแทนของสัมพันธภาพทางอำนาจในบางมิติของสังคมไทย ได้คมชัดยิ่งกว่าบรรดารายการข่าวในสถานีโทรทัศน์กระแสหลักเสียด้วยซ้ำไป

“จันทร์ สุริยคาธ” เป็นผลิตผลของกระบวนการสร้างละครจักรๆ วงศ์ๆ ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงมือเขียนบทจาก รัมภา ภิรมย์ภักดี มาสู่ นันทนา วีระชน

รัมภามีศักดิ์เป็นหลานของ ไพรัช สังวริบุตร ซึ่งนอกจากจะเป็นคนเขียนบทละครหลังข่าวของค่ายดาราวิดีโอแล้ว ยังรับหน้าที่เขียนบทละครจักรๆ วงศ์ๆ มาอย่างยาวนาน

ในเชิงคุณภาพ เส้นกราฟการเขียนบทละครจักรๆ วงศ์ๆ ของรัมภา น่าจะไต่ไปถึงจุดสูงสุดในช่วงทศวรรษ 2540

ไม่ว่าจะเป็นการนำนิทานวัดเกาะมายำกับเทพปกรณัมกรีกเรื่อยไปจนถึงไซอิ๋วใน “เทพสามฤดู” การดัดแปลงรามเกียรติ์มาเป็นละครจักรๆ วงศ์ๆ ใน “เทพศิลป์ อินทรจักร”

รวมทั้งการทำลายขนบของเรื่องเล่าแบบจักรๆ วงศ์ๆ ใน “เกราะกายสิทธิ์” ดังได้กล่าวไปแล้ว

ส่วนนันทนา วีระชน เป็นนักเขียนนวนิยายชื่อดัง ที่มีอิทธิพลยึดกุมกลุ่มผู้อ่านใน “ตลาดล่าง” หรือ “ตลาดมวลชน” มาต่อเนื่องหลายทศวรรษ

คำ ผกา คอลัมนิสต์หญิงชื่อดังแห่งยุคปัจจุบัน เคยเขียนถึงนันทนา ผ่านบทวิจารณ์นิยายเรื่อง “ดงดอกเหมย” ในหนังสือกระทู้ดอกทองเอาไว้ว่า

“นวนิยายของ นันทนา วีระชน นั้นอร่อย จัดจ้าน เป็นกันเอง อ่านหนังสือของเธอก็เหมือนกินข้าวแกงเจ้าอร่อยในร้านแผงลอยที่แสนจะคุ้นเคย ถึงแม้จะเป็นร้านแผงลอย แต่คุณภาพอาหารก็บอกความเป็นมืออาชีพ ความรู้ และความจัดเจนในการทำอาหาร สะอาดสะอ้านตามสมควร แต่ไม่ดัดจริตถึงขั้นพาสเจอไรซ์ ใช้ผักปลอดสาร ที่สำคัญ เธอเลือกทำแต่อาหารง่ายๆ ไม่ซับซ้อน ไม่ประดิดประดอย วุ่นวาย กินง่าย ขายง่าย ทำได้ทีละเป็นกะละมังใหญ่ๆ ไม่ใช่ของที่ปรุงออกมาทีละจานให้คนไม่กี่คนกิน”

จนถึงปัจจุบัน งานเขียนของนันทนายังถูกนำมาสร้างเป็นละครโทรทัศน์ที่ประสบความสำเร็จอยู่อย่างสม่ำเสมอ อาทิ “แรงเงา” เมื่อปี 2555

ควบคู่กับการเขียนนวนิยาย นันทนาได้ผันตนเองมาเป็นหนึ่งในนักเขียนบทละครของดาราวิดีโอ เช่นเดียวกับรัมภา (สำหรับแฟนหนังไทย นันทนายังเคยกำกับและเขียนบทภาพยนตร์ไทยที่น่าสนใจอยู่หลายเรื่อง ในยุค 1980)

กระทั่งมารับไม้ผลัดในการเขียนบทละครจักรๆ วงศ์ๆ ต่อจากรัมภาในที่สุด

หากประเมินจาก “จันทร์ สุริยคาธ” จุดเด่นของบทละครจักรๆ วงศ์ๆ สไตล์ นันทนา วีระชน ก็อยู่ที่สีสันของบรรดาตัวละครสตรีที่มีบุคลิกและบทสนทนาอันจัดจ้าน ไม่ได้เรียบร้อยเหมือนผ้าพับไว้ ซึ่งพบได้ไม่บ่อยนักในบทละครสไตล์รัมภา แต่พบได้เสมอในนิยายของนันทนา

ที่น่าสนใจกว่านั้น คือ โครงสร้างของบทละครจักรๆ วงศ์ๆ สไตล์นันทนา มีความแข็งแรง คงเส้นคงวา และมีอาการแกว่งน้อยมาก

แม้จะเป็นที่รับรู้กันว่าละครประเภทนี้มักถ่ายไป เขียนบทไป ออกอากาศไป ในลักษณะสัปดาห์ชนสัปดาห์ ส่งผลให้ละครจักรๆ วงศ์ๆ หลายเรื่องมีอาการ “ออกทะเล” เมื่อดำเนินไปถึงช่วงกลางทาง

“จันทร์ สุริยคาธ” อาจมีตัวละครสมทบหรือของวิเศษ ซึ่งโผล่เข้ามามีบทบาทหน้าที่ในบางช่วงตอน ก่อนจะสูญหายไปอย่างไร้ร่องรอยไม่มีปี่มีขลุ่ยอยู่บ้าง แต่ก็ไม่มากมายนัก

ตัวละครหลักๆ ใน “จันทร์ สุริยคาธ” ล้วนมีบทบาทหน้าที่สำคัญต่อโครงเรื่องโดยรวมตั้งแต่ต้นจนจบ ตัวละครบางรายที่จมหายไปช่วงกลางเรื่อง สามารถหวนกลับมาในตอนท้าย ทั้งยังช่วยสร้างบทสรุปจบที่คมคายชวนขบคิดให้แก่ละครเรื่องนี้อีกด้วย

คล้ายคลึงกับ “เกราะกายสิทธิ์” “จันทร์ สุริยคาธ” พูดเรื่องประเด็นความสัมพันธ์ทางอำนาจไว้อย่างน่าสนใจ

“จันทร์ สุริยคาธ” อาจมิได้แสดงท่าทีต่อต้าน “อำนาจหลัก” อย่างถอนรากถอนโคน ดัง “เกราะกายสิทธิ์” และท้ายที่สุด ละครเรื่องนี้ยังทำหน้าที่ผลิตซ้ำ/ตอกย้ำ โครงสร้างอำนาจแบบเดิมๆ หรืออุดมการณ์หลักของสังคมไทย ด้วยซ้ำไป

ทว่าในระหว่างทาง บทละคร “จันทร์ สุริยคาธ” ที่เขียนโดย นันทนา วีระชน ได้เปิดเปลือยให้คนดูเห็นถึงกระบวนการต่อต้านท้าทายอำนาจหลักอยู่เกือบค่อนเรื่อง

ผ่านตัวละครอย่างเทวดาหมดฤทธิ์ที่มีหาง รากหญ้าใต้ดินมีฤทธิ์ที่คอยเยาะเย้ยสาปแช่งเทวดา และขอทานสองผัวเมียที่หัวเราะก่นด่าทั้งสมมุติเทพบนโลกมนุษย์ รวมถึงเทวราชบนสรวงสวรรค์

รายละเอียดของกระบวนการต่อต้านอำนาจเหล่านั้น จะถูกกล่าวถึงอย่างละเอียดต่อไปในบทความชุดนี้

จากชาดก-นิทานวัดเกาะ สู่ละครจักรๆ วงศ์ๆ

ก่อนจะพัฒนามาเป็น “จันทร์ สุริยคาธ” ทางโทรทัศน์ ละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องนี้มีต้นกำเนิดจาก “จันทคาธชาดก” ในปัญญาสชาดก (นิทานพื้นถิ่นของภาคเหนือที่ถูกรจนาเป็นชาดก)

ซึ่งในเวลาต่อมา ถูกดัดแปลงเป็น “นิทานคำกลอนวัดเกาะ” เรื่อง “จันทรคาธ” (สามารถดาวน์โหลดนิทานคำกลอนเรื่องนี้ ความยาว 16 เล่มจบ-15 เล่ม จัดพิมพ์โดย โรงพิมพ์ศิริเจริญ เมื่อ พ.ศ.2468 ขณะที่อีกหนึ่งเล่ม จัดพิมพ์โดย โรงพิมพ์สรรพอุดม เมื่อ ร.ศ.113/พ.ศ.2437-ได้จากเพจ “หนังสือเก่าชาวสยาม” ในเว็บไซต์ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร http://www.sac.or.th/databases/siamrarebooks/main/)

พล็อตหลักของ “จันทคาธชาดก” “จันทรคาธ” และ “จันทร์ สุริยคาธ” มีความคล้ายคลึงกัน

เรื่องเล่าเหล่านี้เล่าเรื่องราวของ “จันทคาธ” (ขออนุญาตเรียกชื่อตามชาดก) และ “สุริยคาธ” พี่ชาย ที่เกิดในตระกูลยากจนเข็ญใจ ถูกพ่อแม่ไล่ออกจากบ้าน แต่ก็ได้รับยาวิเศษจากพระอินทร์และพระวิษณุกรรม

สองพี่น้องใช้ยาวิเศษดังกล่าวช่วยชุบชีวิตมนุษย์ ยักษ์ สรรพสัตว์ ขณะเดินทางไปยังเมืองต่างๆ (ผ่านทั้งเส้นทางการค้าและเส้นทางการทำศึกสงครามระหว่างเมือง) แล้วได้พบคนรัก

และได้ครองเมืองเป็นกษัตริย์ในท้ายที่สุด

“เรื่องเล่า” ทั้งสามแบบ ไม่ได้มีเพียงแค่ “จุดร่วม” หากยังมี “จุดต่าง” ระหว่างกันดำรงอยู่ด้วย

ตั้งแต่ความแตกต่างระหว่าง “ชาดก-นิทานวัดเกาะ” กับ “ละครจักรๆ วงศ์ๆ” ในเชิงรายละเอียดปลีกย่อย เช่น ชื่อคน ชื่อเมือง รวมทั้งการเพิ่มเติม-ตัดทอนตัวละคร

ในด้านการวางน้ำหนักให้กับตัวละครเอก ชาดก-นิทานวัดเกาะ ได้ขับเน้นให้ “จันทคาธ” เป็นตัวละครหลักแต่เพียงผู้เดียว ในฐานะพระโพธิสัตว์ ที่จะเสวยชาติมาเกิดเป็นพระพุทธเจ้า ขณะที่ในละครโทรทัศน์ “จันทคาธ” และ “สุริยคาธ” เป็นสองตัวละครหลัก ที่ได้รับการเฉลี่ยบทบาทโดยเท่าเทียมกัน

นอกจากนั้น ชาดก-นิทานวัดเกาะยังระบุให้จันทคาธมีหลายเมีย แต่ในละครจักรๆ วงศ์ๆ จันทคาธและสุริยคาธล้วนถูกกำหนดให้มีเมียเดียว (ซึ่งทั้งสองนางเป็นเทพธิดาคู่บุญกับเทพบุตรจันทคาธและเทพบุตรสุริยคาธมาแต่ชาติปางก่อน)

ทว่า “จุดต่าง” สำคัญจริงๆ น่าจะอยู่ที่กรอบคิดในสองประเด็น ซึ่งนำไปสู่การก่อรูปสร้างโครงของเรื่องเล่าอันผิดแผกจากกันอย่างแทบจะสิ้นเชิง

ประเด็นแรก เป็นกรอบคิดเรื่อง “การแทรกแซงของเทพเจ้า” (divine intervention) ซึ่งในชาดก-นิทานวัดเกาะ เทวดามีฐานะเป็นเพียงตัวละครผู้ช่วยที่ลงมามอบยาวิเศษให้สองพี่น้อง

ต่างกับในฉบับละครจักรๆ วงศ์ๆ ที่ “เทวบัญญัติ” จากพระอินทร์ ได้กลายสถานะเป็น “แกนหลัก” ในการกำหนดเส้นเรื่อง, เป็นอุปสรรคคอยรังควาน ทรมาน ซ้ำเติมชะตาชีวิตของจันทคาธ-สุริยคาธ และเป็น “นาย” ผู้มองเห็นสองพี่น้องเป็นดัง “กลไก/เครื่องมือ” ซึ่งต้องปฏิบัติภารกิจหน้าที่เพื่อรับใช้สรวงสวรรค์

ประเด็นที่สอง น่าสังเกตว่ากรอบคิดเรื่อง “ชาดก” ในจันทคาธชาดกและนิทานคำกลอนเรื่องจันทรคาธ ได้สูญหายไปจากละครโทรทัศน์

ตัวละครเอกใน “จันทร์ สุริยคาธ” มิได้เป็นพระโพธิสัตว์ที่จะเสวยชาติเป็นพระพุทธเจ้าอีกต่อไป แต่เป็นเทวดาทำผิด ผู้ถูกสาปให้ลงมาเกิดเป็นขอทานในเมืองมนุษย์ และต้องแสวงหาของวิเศษไปคืนสวรรค์

กรอบคิดแบบ “พุทธ” จึงคล้ายถูกลดทอนความสำคัญลง (แม้ตัวละครในละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องนี้ จะพูดถึงความเชื่อเรื่องบุญ-กรรม อยู่เป็นระยะ) และถูกแทนที่โดยกรอบคิดแบบ “ผี/เทวดา”

อย่างไรก็ตาม ถ้าเรื่องเล่าแบบชาดก มีทั้งเส้นเรื่อง “แนวดิ่ง” ซึ่งชะตาชีวิตของตัวละครถูกกำหนดมาแล้วจากอำนาจเบื้องบนว่าเขาจะต้องเสวยชาติเป็นพระโพธิสัตว์และพระพุทธเจ้าในอนาคต

และเส้นเรื่อง “แนวระนาบ” ที่ตัวละครซึ่งมีชาติกำเนิดเป็นคนยากจนเข็ญใจ สามารถพัฒนาศักยภาพของตนเองไปสู่การเป็นราชา, พระโพธิสัตว์ และพระพุทธเจ้าได้

การปะทะตัดกันระหว่างเส้นเรื่องสองชนิดนี้ ก็สามารถพบเห็นได้ในละครจักรๆ วงศ์ๆ “จันทร์ สุริยคาธ” (ดังจะกล่าวถึงในบทความตอนต่อๆ ไป)

ชาดก-นิทานวัดเกาะ ไม่ได้มีสถานะเป็นเพียงเรื่องเล่า วิธีคิด หรือความเข้าใจโลกแบบเก่าสำหรับผู้คนในยุคปัจจุบันเท่านั้น

หากแต่ในยุคที่เทคโนโลยีการพิมพ์สมัยใหม่จากตะวันตกเพิ่งเผยแพร่เข้าสู่สยาม จนส่งผลให้นิทานคำกลอนจักรๆ วงศ์ๆ กลายเป็นสิ่งพิมพ์ซึ่งได้รับความนิยมในช่วงเวลาหนึ่ง

นิทานคำกลอนที่ดัดแปลงมาจากชาดกเหล่านั้นก็ถูกประเมินค่าจากปัญญาชนชั้นนำสยาม ในฐานะวิธีคิดที่ไม่มีเหตุผลตามหลักวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ และไม่มีความศิวิไลซ์

เช่น เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค) ที่ได้แสดงความเห็นไว้ในหนังสือ “แสดงกิจจานุกิจ” ว่า “…อนึ่งเหนว่าในประเทศสยามนี้ มีหนังสือสำรับที่จะอ่านนั้นน้อยนัก แล้วหนังสือที่จะอ่านนั้นเล่า ก็เปนแต่เรื่องประโลมโลกย์ ยักษ์ลักนาง มนุษย์รบกับยักษ์ มีฤทธิ์เหาะได้ฆ่าไม่ตาย ชุบคนตายให้เปนขึ้นมาได้แล้วก็อ้างว่าเปนเรื่องเก่า ความแต่ชาติ์ก่อนของคนผู้มีบุญ อย่างนี้โดยมาก…”

ขณะที่ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ ก็ได้นิพนธ์บทกลอนไว้ใน “หนังสือเรื่องวงศ์วงศ์จักร์จักร์” ว่า

“ข้าพเจ้าตริตรึกนึกเห็นว่า

แต่บรรดาโครงกาพย์แลกลอนฉันท์

ที่ได้อ่านหลากๆ มีมากครัน

เรื่องเหล่านั้นว่าไว้ไม่เห็นจริง

มีแต่การเหาะเหิรเดินเวหา

กล่าวฤทธาเกรียงไกรดูใหญ่ยิ่ง

มีอินทราสุรารักษ์ทั้งยักษ์ลิง

ไม่มีที่อ้างอิงเป็นพยาน

คนใหม่ๆ เขาไม่ใคร่จะเชื่อถือ

ใครอออือข้อความตามโวหาร

ก็ขนาบว่างุ่มง่ามตามโบราณ

เวลากาลไม่เหมือนก่อนต้องผ่อนปรน”

ทั้งหมดนี้น่าจะเป็นสาเหตุสำคัญประการหนึ่งที่นำไปสู่ความพยายามในการกำหนดมาตรฐานการจัดแบ่งประเภทของวรรณกรรมที่ดีกับวรรณกรรมที่เลว จนมีการตราพระราชกฤษฎีกาตั้งวรรณคดีสโมสรขึ้นในปี พ.ศ.2457

(ข้อมูลส่วนนี้ ได้รับความรู้มาจากบทความ “บทบาททางการพิมพ์และคุณูปการของหมอสมิทต่อสังคมไทย” โดย สุรพงษ์ จันทร์เกษมพงษ์ ในนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับประจำเดือนกรกฎาคม 2549)

กระทั่งถึงปัจจุบัน เมื่อชาดก-นิทานวัดเกาะ ถูกแปรรูปมาเป็นละครโทรทัศน์จักรๆ วงศ์ๆ ก็ยิ่งน่าสนใจว่า ทั้งๆ ที่ถูกนำเสนอผ่านเทคโนโลยีที่ใหม่ขึ้น ทั้งๆ ที่ถูกเผยแพร่ในบริบทของช่วงเวลาร่วมสมัย แต่ละครประเภทนี้กลับมักมุ่งเน้นให้ความสำคัญกับบทบาทของเทวดา ผู้มีอำนาจในการกำหนดชะตากรรมของมนุษย์

แม้องค์ประกอบของ “ความเป็นชาดก” แบบโบราณจะลดอิทธิพลลงไป แต่ถ้ามองในอีกแง่มุมหนึ่ง กรอบความคิดที่ละครจักรๆ วงศ์ๆ หลายเรื่องนำเสนอ ก็ดูเหมือนจะ “เก่า” เสียยิ่งกว่ากรอบความคิดที่ชาดกหรือนิทานวัดเกาะเคยนำเสนอด้วยซ้ำไป

อย่างไรก็ดี สมมุติฐานที่เชื่อกันว่านิทาน/ละครประเภทนี้ เป็นเครื่องมือครอบงำทางอุดมการณ์แบบเก่า ซึ่งมุ่งผลิตซ้ำอุดมการณ์หลักชนิดเดิมอยู่ตลอดเวลา จนกลายเป็นพื้นที่ที่เสมือนไม่มีการต่อสู้ทางอุดมการณ์บังเกิดขึ้น

ก็อาจไม่เป็นความจริงเช่นกัน เมื่อได้พิจารณาถึงความย้อนแย้งทางอุดมการณ์ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ของละครจักรๆ วงศ์ๆ

The World Turned Upside Down

โมหะ โทสา

มิใช่แค่สถานะของเรื่องเล่าแบบจักรๆ วงศ์ๆ ที่ถูกประเมินจากภายนอก จะมีความย้อนแย้ง

คือ ด้านหนึ่ง บุคคลผู้มีความคิดก้าวหน้า หรือฝ่ายประชาธิปไตย ก็อาจมองว่าเรื่องเล่าโบราณๆ เหล่านี้ทำหน้าที่ช่วยค้ำจุนระบอบอำนาจตามจารีต

อีกด้านหนึ่ง ปัญญาชนของระบอบอำนาจตามจารีตเอง ก็เห็นว่าเรื่องเล่าชนิดนี้ไม่ศิวิไลซ์ ไร้เหตุผลตามหลักวิทยาศาสตร์สมัยใหม่

เป็นการประเมินจากคนละมุม/สถานะ ทว่า กลับวางอยู่บนฐานคิดคล้ายๆ กันว่า เรื่องเล่าแบบจักรๆ วงศ์ๆ คือ ภาพแทนหรือโลกทัศน์แบบ “เก่า” ที่สวนทางกับ “ความเป็นสมัยใหม่”

แต่ภายในขอบเขตพื้นที่ของเรื่องเล่าแบบจักรๆ วงศ์ๆ เอง (โดยเฉพาะละครจักรๆ วงศ์ๆ) ก็มีความย้อนแย้ง หรือความขัดแย้งดำรงอยู่เช่นกัน

และ “จันทร์ สุริยคาธ” ก็เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างอันน่าสนใจ ที่ช่วยฉายภาพความไม่สอดคล้องลงรอยดังกล่าว

“จันทร์ สุริยคาธ” เริ่มต้นเรื่องราวบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เมื่อสองเทพบุตรสุริยคาธ-จันทคาธ เกิดหลงรักเทพธิดาสังคเทวีและลีลาวดี

เทพบุตรสุริยคาธผู้เป็นหัวโจกเลยคิดแผนการดึงดูดความสนใจของสองเทพธิดา ด้วยการไปลักขโมยแก้วทิพยเนตรของพระอินทร์ เอามาขว้างเล่นกับเทพบุตรจันทคาธ แล้วสองเทพบุตรก็พลาดท่าทำแก้ววิเศษร่วงหล่นจากสรวงสวรรค์

ส่งผลให้พระอินทร์ ซึ่งไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ของตนเองได้ เมื่อขาดแก้วทิพยเนตรที่ใช้สอดส่องความเป็นไปในสามโลก พิโรธและสาปให้สองเทพบุตรลงมาเกิดเป็นลูกของขอทานสองผัวเมียผู้ใจบาปหยาบช้า

ส่วนสองเทพธิดาก็พลอยโดนหางเลข ถูกสาปให้ลงมาเกิดเป็นธิดากษัตริย์สองเมือง ซึ่งต้องพลัดพรากจากคู่รักของตนเอง จนกว่าสองเทพบุตรที่กลายเป็นมนุษย์ผู้มีชาติกำเนิดต้อยต่ำ จะตามหาแก้วทิพยเนตรได้พบ และนำไปถวายคืนพระอินทร์

ภารกิจตามหาแก้วทิพยเนตรนี้ จะเป็นเส้นเรื่องหลักของ “จันทร์ สุริยคาธ”

หากนำไปเปรียบเทียบกับเรื่องเล่าแบบ “ชาดก-นิทานวัดเกาะ”

จากเรื่องย่อข้างต้น ละครจักรๆ วงศ์ๆ “จันทร์ สุริยคาธ” ก็มีองค์ประกอบบางประการที่ผันแปรไป

อาทิ ในชาดก-นิทานวัดเกาะนั้น จันทคาธได้รับแก้ววิเศษ ที่สามารถใช้สอดส่องความเป็นไปในสามโลก เป็นสิ่งของตอบแทนจากนาค หลังจากเขาได้ใช้ยาวิเศษช่วยชุบชีวิตนาคตัวดังกล่าว

ขณะที่ในละครโทรทัศน์ แก้วทิพยเนตรเป็นของวิเศษขององค์เทวราช ซึ่งถูกลักขโมยไปโดยเทพบุตรสุริยคาธและจันทคาธ จนก่อให้เกิดเรื่องราวต่างๆ ตามมา

จากโครงเรื่องของชาดก จันทคาธต้องเกิดในตระกูลเข็ญใจ เพราะในอดีตชาติหนึ่งของเขา เคยปฏิเสธการกราบไหว้บรรพชิต

แต่เรื่องราวชาติก่อน ชาตินี้ ชาติหน้า ที่เคลื่อนไหวไปตามวิถีการเกิด แก่ เจ็บ ตาย หรือเส้นเรื่องแนวระนาบบนโลกมนุษย์ ก็ถูกปรับเปลี่ยนไปในเวอร์ชั่นละคร ให้มีความสอดคล้องกับพล็อต “เทวดาตกสวรรค์” ที่แฟนๆ ละครจักรๆ วงศ์ๆ คุ้นเคยกันเป็นอย่างดี

อย่างไรก็ตาม อิทธิพลของโครงเรื่องดั้งเดิมจากชาดก ซึ่งกำหนดให้สองพี่น้องสุริยคาธ-จันทคาธ มีชาติกำเนิดเป็นสามัญชนผู้เกิดในตระกูลเข็ญใจ หรือครอบครัวขอทานถ่อยใจบาปหยาบช้าในฉบับละคร ได้ส่งผลให้พล็อต “เทวดาตกสวรรค์” ของ “จันทร์ สุริยคาธ” มีความผิดแผกจากขนบทั่วไปของละครจักรๆ วงศ์ๆ

ที่บรรดา “เทวดาตกสวรรค์” มักลงมาเกิดในวงศ์กษัตริย์ ด้วยลักษณะอปกติหรือความพิการบางอย่าง จนต้องตกระกำลำบาก ก่อนหวนกลับมาครองเมือง

พล็อตที่ดูเหมือนจะคุ้นเคยทว่าแตกต่างนี้เอง ได้กลายเป็นจุดเด่นอันน่าสนใจของ “จันทร์ สุริยคาธ”

เป็นจุดเด่นที่ฉายภาพปรากฏการณ์ “the world turned upside down” ออกมาอย่างชวนขบคิด

ถ้าแปลเป็นไทย ปรากฏการณ์ดังกล่าวก็คงเปรียบได้กับการ “พลิกฟ้าคว่ำแผ่นดิน” หรือเหตุการณ์ที่ “กระเบื้องจะเฟื่องฟูลอย น้ำเต้าน้อยจะถอยจม” และ “ผู้ดีเดินตรอก ขี้ครอกเดินถนน”

ตัวละครสามัญชนใน “จันทร์ สุริยคาธ” ที่ท้าทายระบอบระเบียบซึ่งครองอำนาจอยู่ อย่างปราศจากความหวาดกลัว ก็เห็นจะเป็น “โมหะ” และ “ทาสา” พ่อแม่ของสุริยคาธ-จันทคาธ

ถ้าพิจารณาจากแง่มุมหนึ่ง โมหะ-ทาสา ก็เข้าข่ายเป็น “พ่อแม่รังแกฉัน” ที่ใช้งานและทารุณลูกดุจข้าทาส ยอมขายลูกกิน ครั้นเมื่อลูกเติบโตขึ้นและได้ดิบได้ดี พ่อแม่คู่นี้ก็ยังพยายามช่วงชิงผลประโยชน์จากลูก โดยพร้อมทำร้ายลูกตลอดเวลาเพราะหวังจะครอบครองของวิเศษ

อีกทั้งยังพร้อมจะแปรพักตร์หันไปร่วมมือกับศัตรูของลูก เมื่อเห็นว่าฝ่ายนั้นกำลังได้เปรียบในเกมการแย่งชิงของวิเศษ

ถ้าละครจักรๆ วงศ์ๆ มักถูกใครต่อใครทึกทักเอาว่าเป็นละครสำหรับเด็ก ซึ่งทำหน้าที่กล่อมเกลาเยาวชนให้มีความคิดคล้อยตามบรรทัดฐานหลักๆ ของสังคม

การฉายภาพด้านลบของพ่อแม่ตัวร้าย ก็ถือเป็นการนำเสนอภาพแทนที่เกินเพดานของละครจักรๆ วงศ์ๆ สำหรับเด็กไปมากพอสมควร

แต่การทะลุเพดานชนิดหนึ่ง ก็นำพา “จันทร์ สุริยคาธ” ไปชนกับเพดานอีกแบบหนึ่ง

เมื่อตลอดทั้งเรื่อง ตัวละครโมหะ-ทาสา จะถูกผูกติดอยู่กับนิยามความเป็นคนใจบาป หยาบช้า เห็นแก่ตัว เป็นบัวที่โผล่ไม่พ้นน้ำ

แม้ลูกชายสองคนของพวกตนจะมีศักยภาพในการพัฒนาตนเอง (ซึ่งส่วนหนึ่งก็เป็นคุณสมบัติที่ติดตัวมาจากการเป็นเทพบุตรเมื่อชาติก่อน) แต่พ่อแม่ (ผู้มีชาติกำเนิดเป็นขอทานแท้ๆ แบบดั้งเดิม) กลับไม่มีศักยภาพเช่นนั้น

เป็นการตอกย้ำความเชื่อที่ว่า อย่างไรเสีย คนเลว ผู้มีภาพลักษณ์ ภูมิหลัง และพฤติกรรมเลวทราม ก็ยังคงต้องเป็นคนเลวอยู่วันยังค่ำ ไม่มีใครหรือปัจจัยใดจะไปปรับเปลี่ยนแก้ไขคนเลวเหล่านั้นให้กลายเป็นคนดีได้

อย่างไรก็ดี ในอีกแง่มุมหนึ่ง ส่วนที่สนุกสนานมากๆ ในละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องนี้ ก็คือ ช่วงเวลาที่โมหะและทาสา ตระเวนไปป่วนระบอบระเบียบอำนาจดั้งเดิมทั้งบนโลกมนุษย์และสรวงสวรรค์

บนโลกมนุษย์ เมื่อสองขอทานทราบข่าวว่าลูกชายของตนเองทั้งสองคน ได้อภิเษกสมรสกับธิดากษัตริย์สองเมือง หลังจากสามารถชุบชีวิตพวกนางให้ฟื้นคืนจากความตาย ทั้งคู่ก็ออกตามหาลูกๆ เพื่อหวังจะเสวยสุขในปราสาทราชวัง

ความปรารถนาที่ว่าชักนำโมหะและทาสาไปเผชิญหน้ากับท้าวพรหมจักร แห่งอินทปัถบุรี พ่อตาของสุริยคาธ และท้าวกาสิกราช แห่งกาสิกนคร พ่อตาของจันทคาธ

แล้วสองขอทานที่ได้รับการต้อนรับเลี้ยงดูอย่างดีและได้สวมใส่เสื้อผ้าเยี่ยงราชา-ราชินี ก็แสดงนิสัยบ้าๆ บอๆ ถ่อยๆ เถื่อนๆ ยั่วล้อราชา-ราชินีตัวจริง ในท้องพระโรงอย่าง “ไม่รู้จักที่ต่ำที่สูง”

จนถึงกับขอขึ้นไปนั่งบนราชบัลลังก์เสียเอง แล้วไล่พ่อตา-แม่ยายของลูกชายให้ไปนั่งที่อื่น ด้วยอารมณ์ตลกขบขัน

ประหนึ่งว่าตัวตลกต้อยต่ำเลวทรามอย่างโมหะ-ทาสา ได้สถาปนาตนเองขึ้นเป็นราชา-ราชินีในมหรสพรื่นเริง ขณะที่ท้าวพรหมจักรและท้าวกาสิกราชกลับต้องตกเป็นตัวตลกไร้ค่าในสายตาของสองขอทาน

ทว่า ความรื่นเริงกลับหัวกลับหางเช่นนั้นก็ดำเนินไปในช่วงเวลาสั้นๆ ชั่วครั้งชั่วคราว ก่อนที่โมหะและทาสาจะถูกขับไล่ออกมาจากทั้งอินทปัถบุรีและกาสิกนคร

ในเวลาต่อมา เมื่อสุริยคาธ-จันทคาธ ตามหาแก้วทิพยเนตรจนพบ และเตรียมเดินทางขึ้นไปบนสวรรค์ เพื่อถวายคืนแก้ววิเศษแด่พระอินทร์

ขอทานสองผัวเมียก็ขอติดตามลูกชายขึ้นไปบนสรวงสวรรค์ด้วย เพราะหวังจะได้เสวยสุขดุจเทวดาและนางฟ้า

แต่แล้วโมหะ-ทาสา ก็สร้างความปั่นป่วนบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์เข้าจนได้ หลังจากทั้งคู่ไปก่นด่าองค์เทวราชาว่าทำไมถึงไม่ออกมาต้อนรับและไม่ให้รางวัลตอบแทนแก่พวกตน ทั้งๆ ที่พวกตนเป็นพ่อแม่ของสองเทพบุตร ผู้มีหน้าที่ตามหาแก้ววิเศษตามเทวบัญชา

สุดท้าย พระอินทร์จึงพิโรธและสาปให้สองขอทานตกลงมาจากสวรรค์ แถมยังถูกธรณีสูบอีกต่างหาก

ซึ่งเหตุการณ์ดังกล่าวจะพลิกผันโครงเรื่องของ “จันทร์ สุริยคาธ” ที่วิ่งวนภายในวงโคจรของปรากฏการณ์ “the world turned upside down” อยู่เกือบค่อนเรื่อง ให้ขยับเขยื้อนไปสู่อีกแนวทางหนึ่ง