การสูญหายของผู้ให้กำเนิดภาพยนตร์โลก

(มติชนสุดสัปดาห์ 29 มิถุนายน - 2 กรกฎาคม 2558) เมื่อถามคำถามว่าใครเป็นผู้ประดิษฐ์ถ่ายทำภาพยนตร์เรื่องแรกในโลก? คำตอบมักจะเป็นพี่น้องลูมิแยร์ หรือไม่ก็ โธมัส เอดิสัน อย่างไรก็ตาม ล่าสุด มีภาพยนตร์สารคดีเรื่องหนึ่ง ซึ่งถูกสร้างขึ้นมาเพื่อโต้แย้งความเชื่อดังกล่าว หนังสารคดีเรื่องนี้เสนอว่า ภาพยนตร์เรื่องแรกของโลกถูกถ่ายขึ้นที่เมืองลีดส์ สหราชอาณาจักร เมื่อปี ค.ศ.1888 แต่เรื่องราวพลิกผันก็บังเกิด เมื่อผู้ประดิษฐ์กล้องและถ่ายหนังเรื่องดังกล่าว กลับหายตัวไปอย่างลึกลับ ก่อนที่เขาจะมีโอกาสได้ประกาศยืนยันถึงที่ทางของตนเอง ในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์โลก เดวิด วิลกินสัน ผู้อำนวยการผลิตและผู้จัดจำหน่ายภาพยนตร์ชาวอังกฤษ มีโอกาสได้เดินทางไปยังฮอลลีวู้ด…

มีอะไรซ่อนอยู่ในละครจักรๆ วงศ์ๆ ยอดฮิต “แก้วหน้าม้า”

อิทธิฤทธิ์ "แก้วหน้าม้า" เรตติ้ง 6.66 ไม่ได้มาเพราะโชคช่วย (มติชนสุดสัปดาห์ 12-18 มิถุนายน 2558) เมื่อแรกลงจอ คล้ายว่า "แก้วหน้าม้า" ละครจักรๆ วงศ์ๆ ช่วงเช้าวันเสาร์-อาทิตย์ ของช่อง 7 สี จะมีสถานะเป็น "ของเดิมๆ" หรือ "สิ่งตกค้าง" ที่รอวันร่วงโรย ในยุคเปลี่ยนผ่านไปสู่ทีวีดิจิตอล แต่พอฉายไป ละครเรื่องนี้กลับสร้างปรากฏการณ์ "ใหม่" หลายอย่าง ด้านการผลิต บริษัทสามเศียร…

“Mad Max : Fury Road” นาฏกรรมกลวงเปล่าของสงคราม และการต่อต้านอำนาจอันสมจริง

ปรับปรุงแก้ไขจากบทความใน มติชนสุดสัปดาห์ 22-28 พฤษภาคม 2558 สุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ไปซื้อตั๋วเข้าชมภาพยนตร์เรื่อง "Mad Max : Fury Road" ของผู้กำกับอาวุโสวัย 70 ปี "จอร์จ มิลเลอร์" หนังเรื่องนี้ "มัน" มากสมคำร่ำลือ เป็นความมันจากสถานการณ์ไล่ล่าของกลุ่มตัวละคร ที่พลิกผันหรือขับเคลื่อนไปข้างหน้าบ้าง ข้างหลังบ้าง ข้างทางบ้าง อยู่แทบตลอดเวลา จนเกือบไม่มีเวลาหยุดพัก น่าสนใจว่า ความสนุกแทบทั้งหมดทั้งมวลของหนังไม่ได้อยู่ที่ "ความเปลี่ยนแปลง" มากเท่ากับ…

“ผู้หญิง” ในเพลงของ “พัลพ์”

(มติชนสุดสัปดาห์ 15-21 พฤษภาคม 2558) เมื่อปีที่แล้ว ผมเขียนบทความชื่อ "Common People : หนึ่งในเพลงว่าด้วยความขัดแย้งทาง "ชนชั้น" ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตลอดกาล" โดยเป็นการแปล-เรียบเรียงเนื้อหาจากบทความในนิตยสารดนตรี "NME" ของอังกฤษ ซึ่งยกย่องให้เพลงดังกล่าวติดอยู่ในอันดับที่ 6 จากรายชื่อ "500 เพลงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตลอดกาล" ล่าสุด สื่อต่างประเทศเพิ่งนำเสนอเกร็ดย่อยๆ น่าสนุก อันเกี่ยวเนื่องกับเพลงเพลงนี้ เลยขออนุญาตนำเรื่องราวมาเล่าสู่กันฟังอีกครั้ง เพลง "Common People" ของวง "พัลพ์"…

ปิดฉาก “ตำนานพระนเรศ”

(มติชนสุดสัปดาห์ 24-30 เมษายน 2558) เมื่อสองสัปดาห์ก่อน มีโอกาสได้ไปชมภาพยนตร์เรื่อง "ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 6" ตอน "อวสานหงสา" ซึ่งถือเป็นภาคปิดท้ายของหนังชุดนี้ ที่ท่านมุ้ย หรือ ม.จ.ชาตรีเฉลิม ยุคล ทุ่มเทอุทิศเวลาในการสร้างรวมทั้งหมดทุกภาค ร่วมหนึ่งทศวรรษครึ่ง ไปชมในฐานะคนดูที่รู้สึกสนุกกับหนังสองภาคแรกอยู่ไม่น้อย ก่อนจะผิดหวังกับภาค 3 รวมทั้งไม่ได้ชมหนังภาค 4 กับ 5 (ถ้าจำไม่ผิด เหมือนเคยดูภาค 4 ผ่านๆ ที่ไหนสักแห่ง…

อาลัย “มาโนเอล เดอ โอลิเวียร่า” เมื่อผู้กำกับภาพยนตร์วัย 106 ปี อำลาโลก

(มติชนสุดสัปดาห์ 10-16 เมษายน 2558) ถ้าจำไม่ผิด ก่อนหน้านี้ผมเคยเขียนถึง "มาโนเอล เดอ โอลิเวียร่า" ลงในมติชนสุดสัปดาห์ รวมทั้งสิ้นสองครั้ง นับตั้งแต่ปี ค.ศ.2008 เป็นต้นมา ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวโปรตุเกสรายนี้ถูกจดจำในฐานะคนทำหนังที่มีอายุมากที่สุดในโลก ที่ยังคงสร้างผลงานภาพเคลื่อนไหวอยู่ แต่ล่าสุด หนึ่งในตำนานบทสำคัญของวงการภาพยนตร์โลก ที่ผ่านยุคหนังเงียบมาสู่หนังเสียง, หนังขาวดำมาสู่หนังสี และหนังฟิล์มมาสู่หนังดิจิตอล กระทั่งได้ชื่อว่าเป็นคนทำหนังที่เริ่มต้นประกอบอาชีพในยุค "ภาพยนตร์เงียบ" รายสุดท้าย ที่ยังคงเหลือรอดชีวิต ได้เสียชีวิตลงแล้วอย่างสงบ เมื่อวันที่ 2 เมษายนที่ผ่านมา ขณะมีวัย…

“2538 อัลเทอร์มาจีบ” : ความลักลั่นของการย้อนอดีต วัฒนธรรมย่อยยุค 90 และคุณพ่อทหารมาดดุ

(มติชนสุดสัปดาห์ 27 มีนาคม - 2 เมษายน 2558) เพิ่งมีโอกาสได้ชมภาพยนตร์ไทยเรื่อง "2538 อัลเทอร์มาจีบ" ผลงานการกำกับฯ ของ ยรรยง คุรุอังกูร ซึ่งมีหน้าหนังดึงดูดคนวัย 30 อัพอยู่ไม่น้อย เนื่องจากหนังเรื่องนี้มีเนื้อหาว่าด้วยการย้อนเวลากลับไปหา "วัฒนธรรมย่อย" อย่างดนตรีแนวอัลเทอร์เนทีฟ เมื่อปี พ.ศ.2538 หลังดูหนังเสร็จ คงต้องกล่าวว่า "2538 อัลเทอร์มาจีบ" เป็นภาพยนตร์ไทยที่มีคุณภาพระดับกลางๆ คือ มีทั้งส่วนที่ดี เช่น…

“สีสัน อะวอร์ดส์” ที่เปลี่ยนไป

(มติชนสุดสัปดาห์ 6-12 มีนาคม 2558) หากพูดถึงรางวัลที่มอบให้แก่ศิลปินในวงการดนตรี "ไทยสากล" แล้ว รางวัล "สีสัน อะวอร์ดส์" ที่จัดโดยนิตยสารสีสัน ถือเป็นรางวัลหนึ่ง ซึ่งดำรงอยู่มาอย่างต่อเนื่องยาวนาน จากการมอบรางวัลครั้งแรก ซึ่งเป็นการประมวลผลงานเพลงที่ออกวางจำหน่ายตลอดทั้งปี พ.ศ.2531 (ยุครุ่งเรืองของคาสเส็ตเทป) มาจนถึงการมอบรางวัลครั้งที่ 25 ประจำปี พ.ศ.2555 (ยุคโรยราของซีดีเพลง) แต่แล้ว การมอบรางวัลสีสัน อะวอร์ดส์ ครั้งที่ 26 ประจำปี พ.ศ.2556 (ซึ่งตามปกติ…

ความหมายของ “หุ่นล้อการเมือง” ในวัฒนธรรมการประท้วงแบบ “ตะวันตก”

เผยแพร่ครั้งแรกใน "มติชนสุดสัปดาห์" ฉบับประจำวันที่ 13-19 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2558 เพิ่มเติมภาพประกอบและจัดเรียงย่อหน้าใหม่ในวันที่ 4 กันยายน พ.ศ.2563 เพื่อรำลึกถึงการจากไปของ "เดวิด เกรเบอร์" (ค.ศ.1961-2020) "หุ่นล้อการเมือง" ในงานฟุตบอลประเพณีจุฬาฯ-ธรรมศาสตร์ ครั้งล่าสุด เพิ่งตกเป็นประเด็นข่าวที่ถูกพูดถึงกันอย่างเกรียวกราว ในฐานะของ "เครื่องมือ" (ร่วมกับป้ายผ้าและกิจกรรมแปรอักษร) ที่คนรุ่นใหม่ใช้ท้าทายอำนาจและวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลทหาร บทความชิ้นนี้จะไม่ได้กล่าวถึง "หุ่นล้อการเมือง" ของนักศึกษาธรรมศาสตร์ เมื่อวันเสาร์ที่ 7 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา แต่จะขออนุญาตพาผู้อ่านไปทำความรู้จักกับ "ความหมาย"…

อ่าน “เนรเทศ”

(ปรับปรุงแก้ไข จากบทความที่เผยแพร่ครั้งแรกในมติชนสุดสัปดาห์ 30 มกราคม - 5 กุมภาพันธ์ 2558) เมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา เพิ่งมีโอกาสได้อ่านนวนิยายความยาว 200 กว่าหน้า เรื่อง “เนรเทศ” ของ “ภู กระดาษ” จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์มติชน นวนิยายเรื่องนี้ บอกเล่าเรื่องราวชีวิตของตัวละครชื่อ “สายชน ไซยปัญญา” และคนในครอบครัวของเขา ซึ่งเป็น “ลูกอีสาน” ยุคใหม่ ที่ออกเดินทางไกลไปทำงานยังต่างบ้านต่างเมือง “เนรเทศ” มีสถานการณ์หลักจริงๆ อยู่เพียงสถานการณ์เดียว…