ปฏิกิริยาต่อ “ดาวคะนอง” จากนักวิจารณ์หนังต่างชาติ

ปฏิกิริยาต่อ "ดาวคะนอง" จากนักวิจารณ์หนังต่างชาติ (มติชนสุดสัปดาห์ 19-25 สิงหาคม 2559) ผ่านพ้นไปแล้วสำหรับเทศกาลภาพยนตร์โลคาร์โน 2016 ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ในเทศกาลประจำปีนี้ มีภาพยนตร์ไทยเรื่อง "ดาวคะนอง" โดย "อโนชา สุวิชากรพงศ์" ถูกคัดเลือกเข้าฉายในสายการประกวดนานาชาติด้วย แม้ไม่ได้รางวัลอะไรติดไม้ติดมือกลับมา แต่หลายเสียงก็ชื่นชมในความแปลกแหวกแนวและรูปแบบการเล่าเรื่องที่หลุดพ้นออกจาก "ขนบมาตรฐาน" ของหนังเรื่องนี้ "ออเรลี โกเดต์" เขียนวิจารณ์ "ดาวคะนอง" ในเว็บไซต์ทางการของเทศกาลภาพยนตร์โลคาร์โนว่า ภาพยนตร์เรื่องนี้รับมรดกตกทอดมาจาก "เจ้านกกระจอก" หนังยาวเรื่องแรกของอโนชา ที่ไม่ได้เล่าเรื่องราวอันข้องเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ความทรงจำออกมาในรูปของการเรียงลำดับเหตุการณ์…

หนังสั้น 20 สเปเชียล (1) : นิมิตลวง (พิมพกา โตวิระ)

นิมิตลวง (Prelude to the General) หนังสั้นของพิมพกา โตวิระ ซึ่งได้รับรางวัลจูรี่ ไพรซ์ ในสายการประกวดภาพยนตร์สั้น จากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติฮ่องกงครั้งล่าสุด เพิ่งมีโอกาสได้ฉายที่เมืองไทย ในฐานะ "ซีเคร็ท ฟิล์ม" ของงานเปิดเทศกาลภาพยนตร์สั้นครั้งที่ 20 หนังความยาวแค่ 11 นาที เรื่องนี้ มีเรื่องราวที่สลับซับซ้อนพอสมควร หนังเริ่มต้นด้วยการยืนเผชิญหน้ากันระหว่างผู้หญิงสองคน คนหนึ่ง อยู่ในวัยกลางคน อีกคน ยังอยู่ในวัยสาว ตัวละครผู้หญิงสาวพยายามสื่อสารกับอีกฝ่าย เพื่อเตือนให้ตระหนักถึงภัยร้ายแรงบางอย่าง ทว่า…

“สันติ-วีณา” : ประสบการณ์ “พิเศษ” ของคนดูหนัง

(ปรับปรุงจากบทความในมติชนสุดสัปดาห์ 29 กรกฎาคม - 4 สิงหาคม 2559) https://www.youtube.com/watch?v=VsDCxfSDgds (ชมภาพยนตร์เรื่อง "สันติ-วีณา" ได้ที่นี่) สองเดือนที่แล้ว มีข่าวคราวสำคัญสำหรับวงการหนังไทย เมื่อ "สันติ-วีณา" ผลงานการกำกับของ "ครูมารุต" หรือ "ทวี ณ บางช้าง" ภาพยนตร์ไทยขนาดยาวเรื่องแรกที่ไปได้รางวัลจากงานประกวดระดับนานาชาติ และหนังไทยเรื่องแรกที่ถ่ายทำในระบบ 35 ม.ม. ได้รับคัดเลือกเข้าไปฉายในสาย "คานส์ คลาสสิคส์" ถือเป็นตัวแทนหนึ่งเดียวของไทย ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเมืองคานส์ปีล่าสุด…

มหาสมุทรและสุสาน : เกาะยูโทเปีย, ความไม่รู้ และชายแดนใต้

(ปรับปรุงจากบทความในมติชนสุดสัปดาห์  22-28 กรกฎาคม 2559) "มหาสมุทรและสุสาน" เป็นผลงานภาพยนตร์ฟิคชั่นขนาดยาวเรื่องที่สองของ "พิมพกา โตวิระ" หนึ่งในผู้กำกับฯ หญิงไม่กี่คน ของวงการหนังไทยร่วมสมัย แฟนประจำของพิมพกา ตั้งข้อสังเกตว่าผลงานของเธอ มักจะเล่าเรื่องราวที่มีตัวละครเอกเป็น "ผู้หญิง" ซึ่งออกเดินทางไป "ค้นหา" อะไรบางอย่าง "มหาสมุทรและสุสาน" ก็คล้ายจะหลีกเลี่ยงลักษณะร่วมดังกล่าวไปไม่พ้น ในภาพรวม ภาพยนตร์เรื่องนี้ คือ หนังแนว "โร้ด มูฟวี่" ที่ถ่ายทอดการเดินทางด้วยการขับรถยนต์ลงสู่จังหวัดปัตตานี ของหนึ่งสาว สองหนุ่ม จากกรุงเทพฯ…

“ธุดงควัตร” : “หนังศาสนา” ชวนขบคิด ของ “บุญส่ง นาคภู่”

(ปรับปรุงจากบทความในมติชนสุดสัปดาห์ 15-21 กรกฎาคม 2559) "ธุดงควัตร" เป็นผลงานภาพยนตร์ของ "บุญส่ง นาคภู่" ผู้เกิดในครอบครัวชาวนาที่จังหวัดสุโขทัย ต่อมาเขาบวชเป็นสามเณรเพื่อจะเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา ก่อนจะเอ็นทรานซ์ติดคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย บุญส่งที่ชื่นชอบศิลปะภาพยนตร์ตั้งแต่ครั้งยังเป็นเณร ได้เริ่มศึกษาศิลปะการแสดงจากการเข้าไปข้องแวะกับแวดวงละครเวที จากนั้นเขาหันมาทำหนังสั้น จนได้รับรางวัลสำคัญระดับประเทศ แล้วบุญส่งก็ก้าวเท้าเข้าสู่อุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย ทั้งในฐานะนักแสดงสมทบ และผู้กำกับภาพยนตร์ ระยะแรกเขากำกับ "หนังตลาดฟอร์มเล็ก" ที่ไม่ประสบความสำเร็จมากนัก คือ "191 ครึ่ง มือปราบทราบแล้วป่วน" และ "หลอน" ตอน "ผีปอบ"…

“เจ้านกกระจอก”: กาลเวลา, จักรวาลวิทยา และ ความสัมพันธ์ระหว่างบิดากับบุตร

(เผยแพร่ครั้งแรกในเว็บไซต์มติชนออนไลน์ เมื่อหลายปีก่อน) "เจ้านกกระจอก" หรือในชื่อภาษาอังกฤษว่า "Mundane History" (อาจแปลเป็นไทยได้ว่า "ประวัติศาสตร์ทางโลกย์") เป็นผลงานภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกของผู้กำกับหญิงนาม "อโนชา สุวิชากรพงศ์" ซึ่งภาพยนตร์สั้นเรื่อง "เกรซแลนด์" ของเธอเป็นหนังสั้นไทยเรื่องแรกที่ถูกคัดเลือกให้เข้าฉายในสายการประกวดอย่างเป็นทางของเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติที่เมืองคานส์ ประเทศฝรั่งเศส เจ้านกกระจอกเล่าเรื่องราวของเด็กหนุ่มผู้เติบโตมาพร้อมกับความเหินห่างจากพ่อผู้ให้กำเนิด เขาเป็นอัมพาตจากการประสบอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นโดยความผิดพลาดของพ่อ ส่งผลให้เด็กหนุ่มมีความเกลียดชังต่อพ่อของตนเอง ความสัมพันธ์ระหว่างพ่อ-ลูกคู่นี้ถูกสอดแทรกด้วยบุรุษพยาบาลที่ได้รับการว่าจ้างให้เข้ามาดูแลเด็กหนุ่ม วันเวลาผันผ่านไปในบ้านโอ่อ่าหลังเก่าซึ่งเก็บบันทึกความทรงจำต่าง ๆ ของครอบครัวไว้มากมาย ความสัมพันธ์ระหว่างเด็กหนุ่มร่างพิการกับบุรุษพยาบาลดำเนินไปอย่างเชื่องช้า ขณะที่บาดแผลทางร่างกายและจิตใจของเด็กหนุ่มก็ค่อย ๆ ทุเลาลงทีละน้อย นี่อาจถือเป็นภาพยนตร์ขนาดยาวของไทยที่มีประเด็นเนื้อหาแหลมคมรุนแรง และมีกลวิธีนำเสนออันกล้าหาญมาก ๆ เรื่องหนึ่ง…

“ความรู้” และ “พระเจ้า” ใน X-Men: Apocalypse

หนังตระกูล X-Men ภาคล่าสุด อย่าง "X-Men: Apocalypse" ลงโรงฉายมาได้สักพัก ในเมืองไทยเอง มีคนตีตั๋วเข้าไปชมมากมาย (เพราะส่วนหนึ่ง โรงภาพยนตร์ก็เปิดรอบให้หนังเรื่องนี้อย่างมหาศาล) ขณะเดียวกัน ก็มีผู้เขียนบทวิจารณ์ ตลอดจนบทความที่ครุ่นคิดตีความต่อจากหนัง ออกมามากพอสมควร โดยหลายชิ้นมีเนื้อหาน่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง อาทิ การตั้งข้อสังเกตของฟิล์มซิก (ในเพจเฟซบุ๊ก Filmsick) และบทความของ อรรถสิทธิ์ สิทธิดำรง (ในเพจเฟซบุ๊ก Kafe Lumiere) เป็นต้น ตามรสนิยมส่วนตัว ผมชอบ "X-Men:…

ระลึกถึง “ท่านครู” และ “ทิพย์” (ฉบับสมบูรณ์)

ตีพิมพ์ในมติชนสุดสัปดาห์ 20-26 พฤษภาคม 2559 (ปรับปรุงจากบทความที่เผยแพร่ในบล็อกก่อนหน้านี้) "คุณอดุลย์ ดุลยรัตน์" และ "คุณประจวบ ฤกษ์ยามดี" สองนักแสดงอาวุโส เพิ่งล่วงลับลงในเวลาใกล้เคียงกัน ข้อเขียนชิ้นนี้พยายามจะรำลึกถึงทั้งสองท่าน ผ่านมุมมอง การตีความ และประสบการณ์อันจำกัดจำเขี่ยของคนดูหนังรายหนึ่ง ซึ่งไม่ได้ติดตามผลงานของทั้งคู่มามากมายและละเอียดลออนัก ท่านครู ผมคงเป็นเช่นเดียวกับแฟนหนังรุ่นหลังอีกหลายคน ที่จดจำคุณอดุลย์ได้จากบทบาท "ท่านครู" ในภาพยนตร์เรื่อง "โหมโรง" (อิทธิสุนทร วิชัยลักษณ์, 2547) ตามความเห็นส่วนตัว ผมคิดว่า ตัวละคร "ท่านครู"…

“ศัตรู” อันเป็นอนันต์

ปรับปรุงจากบทความในมติชนสุดสัปดาห์ 3-9 กุมภาพันธ์ 2555 "The Wind that Shakes the Barley" กำกับโดย "เคน โลช" เป็นหนังรางวัลปาล์มทองคำประจำปี 2006 จากเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ ซึ่งเข้าฉายในเมืองไทยช่วงปลายเดือนสิงหาคม พ.ศ.2549 ก่อนหน้ารัฐประหาร 19 กันยาฯ ราว 3 สัปดาห์ หนังเล่าเรื่องราวของ "เท็ดดี้-เดเมี่ยน โอซุลลิแวน" สองพี่น้องชาวไอริช ที่ต่อสู้เรียกร้องเอกราชจากสหราชอาณาจักรในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20…

รำลึกถึง “ท่านครู” และ “ทิพย์”

ขออนุญาตรำลึกถึง "คุณอดุลย์ ดุลยรัตน์" และ "คุณประจวบ ฤกษ์ยามดี" สองดาราอาวุโสที่เพิ่งล่วงลับ ผ่านมุมมองของคนดูหนังคนหนึ่ง ซึ่งไม่ได้ติดตามผลงานของทั้งสองท่านมามากนัก ผมคงเช่นเดียวกับแฟนหนังรุ่นหลังหลายๆ คน ที่จดจำคุณอดุลย์ได้จากบทบาท "ท่านครู" ใน "โหมโรง" ตามความเห็นส่วนตัว ผมคิดว่า ตัวละคร "ท่านครู" ในภาพยนตร์เรื่องดังกล่าว มี "นัยยะความหมายทางสังคม-วัฒนธรรม" อันสำคัญยิ่ง จนสำคัญยิ่งกว่าเรื่องราวในจอภาพยนตร์ ทว่า เป็นความสำคัญที่หลุดลอยออกมาสู่บริบทการต่อสู้ในทางสังคม-การเมือง นับแต่ก่อนเดือนกันยายน 2549 จนถึงปัจจุบัน ท่านครูในโหมโรง…