ข่าวบันเทิง

เคล็ดลับการคัดเลือก “นักแสดงสมัครเล่น” ในหนังอภิชาติพงศ์

“คริส ชีลด์ส” จาก Film Comment ชวนคนในวงการภาพยนตร์นานาชาติหลายๆ ราย มาพูดคุยเกี่ยวกับกระบวนการคัดเลือกนักแสดงให้แก่หนังที่ไม่ใช้ “นักแสดงมืออาชีพ” มาสวมบทบาทเป็นตัวละคร แต่กลับสรรหาคนธรรมดาทั่วไปมารับบทเหล่านั้นแทน

หนึ่งในบุคลากรที่ชีลด์สพูดคุยด้วย ก็คือ “สมพจน์ ชิตเกษรพงศ์” ผู้ช่วยผู้กำกับในหนังหลายเรื่องของอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล (ซึ่งเพิ่งมีผลงานภาพยนตร์สารคดีขนาดยาวเรื่อง “หมอนรถไฟ” ของตนเองไปเมื่อต้นปีที่ผ่านมา)

สมพจน์ หมอนรถไฟ

สมพจน์บอกว่าเขาทำหน้าที่เป็นผู้คัดเลือกนักแสดงให้แก่หนังหลายเรื่องของอภิชาติพงศ์ สำหรับในหนังยาวเรื่องล่าสุด “รักที่ขอนแก่น” นั้น นอกจากนักแสดงนำสองคนแล้ว ตัวละครที่เหลือล้วนสวมบทบาทโดยนักแสดงสมัครเล่นที่ใช้ชีวิตจริงอยู่ในจังหวัดขอนแก่น บ้านเกิดของผู้กำกับ อันเป็นสถานที่ถ่ายทำหนังทั้งเรื่อง เพราะทีมงานต้องการนักแสดงที่มีบุคลิกลักษณะเหมือนผู้คนธรรมดาทั่วไป ซึ่งพวกเราสามารถพบเห็นได้ในวิถีชีวิตประจำวัน

ปัจจัยสำคัญที่สุด ซึ่งตัดสินว่านักแสดงสมัครเล่นรายใดจะได้รับการคัดเลือกมาร่วมเล่นหนังของอภิชาติพงศ์ ก็คือ “ความเป็นธรรมชาติ” ของพวกเขา และการมีสัญชาตญาณที่ดีพอจะ “ด้นสด” ในสถานการณ์ต่างๆ อย่างลื่นไหล

สมพจน์เปิดเผยว่าในกระบวนการแคสติ้ง ทีมงานจะจู่โจมผู้มาคัดตัวเป็นนักแสดงด้วยการสุ่มโยนคำถามมั่วๆ ใส่พวกเขา หรือทำให้พวกเขาต้องเผชิญหน้ากับอะไรบางอย่างที่เหนือการคาดเดา

“ยกตัวอย่างเช่นเราอาจถามเขาว่า ‘ที่ไปเที่ยวทะเลกับวิมลมาเมื่ออาทิตย์ก่อนเป็นยังไงบ้าง? ผมได้ยินว่าเธอยังอยู่ในช่วงพักฟื้นจากการรักษามะเร็งใช่มั้ย?’ จากนั้นเรื่องราวเกี่ยวกับคนชื่อวิมลก็จะถูกแต่งเติมเสริมต่อโดยคนที่มาแคสติ้ง”

สมพจน์อธิบายว่า คำถามตั้งต้นทำนองนั้นช่วยทำให้เรามองเห็นว่าผู้มาคัดตัวแต่ละคนจะสนองตอบต่อคำถามที่คาดไม่ถึงด้วยวิธีการเช่นใด และพวกเขาและเธอจะสามารถแต่งเติมเสริมสร้างเรื่องราวของ “วิมล” ให้มีความน่าเชื่อถือได้มากน้อยเพียงไหน

ซึ่งอภิชาติพงศ์เคยบอกเอาไว้ว่า กระบวนการคัดเลือกแบบนี้จะทำให้เราประจักษ์ว่าใครคือคนที่โกหกได้เก่งที่สุด

cemetery-of-splendour-06-1024x578

สมพจน์เล่าว่าทีมงานจะบันทึกภาพผู้มาแคสติ้ง ตั้งแต่ช่วงที่พวกเขาแนะนำตัว เรื่อยไปจนถึงตอนที่พวกเขาเริ่มทดลองทำการ “แสดง” เพราะต้องการพิจารณาว่าคนเหล่านั้นจะสามารถรักษา “ความคงเส้นคงวา” เอาไว้ได้หรือไม่

“โดยปกติ คนทั่วไปมักจะมีอาการตื่นเต้นมากขึ้นเรื่อยๆ เมื่อพวกเขาต้องเริ่มต้นด้นสดกับบทบาทการแสดงที่ได้รับ พลังงานในตัวพวกเขาจะเปลี่ยนแปลงไป แต่เราต้องการคนที่สามารถรักษาระดับอารมณ์เอาไว้ได้อย่างสม่ำเสมอ จนเราไม่อาจบอกได้ว่าเรื่องที่เขาเล่าให้พวกเราฟังนั้น เป็นความจริงหรือสิ่งหลอกลวง”

อีกข้อหนึ่งที่ทีมงานคัดเลือกนักแสดงในภาพยนตร์ของอภิชาติพงศ์มักนำมาพิจารณาประกอบ ก็คือ ผู้จะมาร่วมแสดงในหนังเรื่องนั้นๆ สามารถปรับตัวเข้ากับเพื่อนนักแสดงคนอื่นๆ ได้ดีเพียงใด

เพราะการจะทำหนังสักเรื่องหนึ่งนั้น เราต้องมองไปที่ภาพรวมและการทำงาน “ร่วมกัน” เป็นสำคัญ

จุดนี้อาจส่งผลให้กระบวนการคัดเลือกนักแสดงมีความยืดเยื้อเกินคาด อาทิ ในหนังเรื่อง “สัตว์ประหลาด” ซึ่งกว่าทีมงานจะหานักแสดงที่เหมาะสมมารับบทเป็นตัวละคร “ทหาร” ได้ ก็ต้องใช้เวลายาวนานกว่าหนึ่งปีเลยทีเดียว

ที่มา https://www.filmcomment.com/article/one-in-a-million/

Advertisements
ข่าวบันเทิง

เก็บความบทวิจารณ์แรก ที่เขียนถึง “มา ณ ที่นี้” ของ “ปราบดา” หลังเปิดตัว ณ เทศกาลโตเกียว

จบลงไปแล้ว สำหรับเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโตเกียว 2017 โดย “มา ณ ที่นี้” (Someone from Nowhere) ผลงานหนังยาวลำดับที่สองของ “ปราบดา หยุ่น” ซึ่งเป็นหนังไทยเรื่องเดียวที่ถูกคัดเลือกเข้าฉายในสายประกวดประจำปีนี้ ไม่ได้รับรางวัลใดๆ จากสาย “เอเชี่ยนฟิวเจอร์”

อย่างไรก็ตาม เริ่มมีบทวิจารณ์ที่เขียนถึง “มา ณ ที่นี้” ออกมา และน้ำเสียงตอบรับนับว่าดีเลยทีเดียว

someone from nowhere

ริชาร์ด ไคเปอร์ส แห่ง variety.com เขียนถึงภาพยนตร์ไทยเรื่องนี้เอาไว้ว่า หนังจัดวางตัวละครสองคน โดยตั้งต้นจากเหตุการณ์การมีบุคคลแปลกหน้าบุกเข้ามาเยือน “บ้าน” ของตัวละครนำในวิถีแบบภาพยนตร์ธริลเลอร์ ก่อนสถานการณ์จะค่อยๆ ทวีความตึงเครียด และบางครั้ง ยังพลิกผันไปสู่การพูดถึงวาทกรรมว่าด้วยอัตลักษณ์, ความทรงจำ และการอยู่รอด ผ่านการนำเสนอเรื่องราวในรูปแบบเหนือจริง โดยหนังเรื่องนี้น่าจะมีหนทางสดใสในเทศกาลภาพยนตร์และโรงหนังอาร์ตเฮาส์ต่างๆ

เนื้อหาเกือบทั้งหมดของ “มา ณ ที่นี้” เกิดขึ้นภายในอพาร์ทเมนท์ห้องหนึ่ง ซึ่งตั้งอยู่ในสถานที่สมมุติชื่อว่า “ลิเบอร์ตี้ แลนด์ คอมเพล็กซ์” นานๆ ครั้ง กล้องจึงจะจับภาพไปยังโลกภายนอก ซึ่งดูเผินๆ เหมือนจะมีแต่เหตุการณ์ปกติทั่วไป อันไม่เกี่ยวข้องประการใดกับเนื้อหาหลักในภาพยนตร์ แต่ภาพเหล่านี้จะมีความสำคัญเพิ่มมากขึ้น หลังจากเงื่อนปมต่างๆ ในหนังถูกคลี่คลายออกมา

หนังยาวลำดับที่สองของปราบดาเล่าเรื่องราวของหญิงสาววัย 20 กว่าๆ ที่ตื่นเช้ามาพบว่ามีชายหนุ่มได้รับบาดเจ็บนอนสลบอยู่หน้าห้องพักของเธอ อย่างไรก็ตาม เมื่อพาชายคนดังกล่าวเข้ามาพักฟื้นในห้อง เขากลับคุกคามเธอด้วยการอ้างสิทธ์ว่าตนเองคือเจ้าของที่แท้จริงของอพาร์ทเมนท์ห้องนี้

ยิ่งหญิงสาวพยายามจะนำเอาหลักฐานเอกสารมายืนยันความเป็นเจ้าของห้องพัก สถานการณ์แปลกประหลาดก็ยิ่งบังเกิดขึ้น และทุกอย่างดูเหมือนจะตกอยู่ภายใต้การควบคุมของชายหนุ่มแปลกหน้ามากขึ้นทุกทีๆ

นักวิจารณ์ต่างชาติคนเดิมระบุว่า หนังที่ใช้ตัวละครแค่สองคนนั้นต้องการการแสดงที่ยอดเยี่ยมมารองรับ และสองนักแสดงนำ คือ ชญานิษฐ์ ชาญสง่าเวช และ พีรพล กิจรื่นภิรมย์สุข ก็สามารถทำหน้าที่ของพวกตนได้ดี ภายใต้การกำกับที่เหมาะเจาะแม่นยำของปราบดา

นอกจากนี้ หนังยังถูกเสริมส่งด้วยการกำกับภาพอันลื่นไหลของก้อง พาหุรักษ์ และงานดนตรีประกอบอันเยี่ยมยอดของจิติวี บาลไธสง ซึ่งเป็นอีกสองจุดเด่นของภาพยนตร์ที่ประกอบขึ้นจากงานฝีมือ “ชั้นหนึ่ง” เรื่องนี้

ขอบคุณภาพประกอบจาก Motel Mist + Someone From Nowhere

เนื้อหาจาก http://variety.com/2017/film/reviews/someone-from-nowhere-review-1202601627/

ข่าวบันเทิง

“หนังพูดไทย” 2 เรื่อง ถูกส่งชิงออสการ์ สาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม!

คณะกรรมการภาพยนตร์ของสิงคโปร์ลงมติเลือกภาพยนตร์เรื่อง “Pop Aye” ให้เป็นตัวแทนของประเทศ เข้าชิงรางวัลออสการ์ครั้งที่ 90 สาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม

หนังเรื่องนี้เป็นผลงานของผู้กำกับหญิง “เคิร์สเตน ธาน” ซึ่งถ่ายทำในประเทศไทย รวมถึงใช้นักแสดงไทย และนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับสังคมไทย

หนังบอกเล่าถึงชีวิตวัยกลางคน-เริ่มต้นชราของสถาปนิกรุ่นเก่า (รับบทโดยธเนศ วรากุลนุเคราะห์) ที่ออกเดินทางพร้อมกับเพื่อนช้างในวัยเยาว์ เพื่อย้อนกลับไปยัง “บ้านเดิม” ของพวกเขาในพื้นที่ชนบท

ป๊อป อาย จีน

“Pop Aye เป็นเรื่องราวว่าด้วยการค้นหาตนเอง ซึ่งถูกถ่ายทอดออกมาอย่างงดงามโดยทีมผู้สร้างชาวสิงคโปร์ รวมถึงตัวผู้กำกับ-คนเขียนบท เคิร์สเตน ธาน โปรดิวเซอร์ ไหลเว่ยเจี่ยและหวงเวินหง ตลอดจนผู้อำนวยการสร้าง แอนโธนี่ เฉิน หนังเรื่องนี้สามารถสร้างอารมณ์สั่นสะเทือนให้แก่คนดูทั้งในประเทศและคนดูนานาชาติ”

โจอาคิม อึ้ง ผู้อำนวยการคณะกรรมการภาพยนตร์ของสิงคโปร์ ระบุเหตุผลที่เลือกหนังเรื่องนี้เป็นตัวแทนของประเทศ

นับตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมา หนังลูกครึ่งสิงคโปร์-ไทยเรื่องนี้ ได้ออกเดินทางไปคว้ารางวัลระดับนานาชาติมามากมาย รวมทั้งรางวัลจากเทศกาลใหญ่ๆ อย่าง “ซันแดนซ์” และ “ร็อตเตอร์ดัม”

ดาวคะนอง ใหม่

ก่อนหน้านี้ สมาพันธ์สมาคมภาพยนตร์แห่งชาติ (ของไทย) ได้เสนอชื่อ “ดาวคะนอง” ผลงานของอโนชา สุวิชากรพงศ์ เป็นตัวแทนหนังไทยเข้าชิงรางวัลออสการ์ สาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม

โดย Pop Aye หรือในชื่อไทย “ป๊อปอายมายเฟรนด์” ก็เป็นหนึ่งใน “หนังไทย” ที่ผ่านเข้ารอบสุดท้ายจำนวนห้าเรื่อง ซึ่งถูกนำไปพิจารณาคัดเลือกด้วยเช่นกัน ก่อนที่คณะกรรมการจะลงมติเป็นเอกฉันท์เลือก “ดาวคะนอง” ในท้ายที่สุด

นี่จึงส่งผลให้มี “หนังพูดภาษาไทย” สองเรื่อง ถูกจัดส่งเข้าสู่กระบวนการคัดเลือกภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยมของการประกาศผลรางวัลออสการ์ครั้งที่ 90

ที่มา http://variety.com/2017/film/asia/singapore-pop-aye-foreign-language-oscar-contention-1202569547/

ข่าวบันเทิง

วงจรชีวิต 1 ปี ที่น่าทึ่งของ “ดาวคะนอง” 45 เทศกาล 31 ประเทศ หลายรางวัลระดับนานาชาติ

ผ่านมาหนึ่งปีแล้ว นับตั้งแต่หนังไทยเรื่อง “ดาวคะนอง” ของอโนชา สุวิชากรพงศ์ ได้ฉายรอบปฐมทัศน์โลก ที่เทศกาลภาพยนตร์โลคาร์โน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เมื่อเดือนสิงหาคม 2559

ล่าสุด เพจ ดาวคะนอง By the Time It Gets Dark ได้รวบรวมรายชื่อเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติทั้งหมด ที่ “ดาวคะนอง” ได้เข้าร่วมในช่วงหนึ่งปีดังกล่าว

ซึ่งนับรวมได้ทั้งสิ้น 45 เทศกาล ใน 31 ประเทศ

จะเป็นที่ไหนบ้าง? ไปดูกัน

1. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโลคาร์โน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

2. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโตรอนโต ประเทศแคนาดา

3. เทศกาลภาพยนตร์ฮัมบวร์ก ประเทศเยอรมนี

4. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติแวนคูเวอร์ ประเทศแคนาดา

5. เทศกาลภาพยนตร์บีเอฟไอลอนดอน สหราชอาณาจักร

6. เทศกาลดู นูโว ซีเนม่า (มอนทรีออล) ประเทศแคนาดา

7. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติปูซาน ประเทศเกาหลีใต้

8. เทศกาลคิวซีเนม่า (มะนิลา) ประเทศฟิลิปปินส์

9. เทศกาลภาพยนตร์เอเชียแห่งฮ่องกง

10. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวียนนา ประเทศออสเตรีย

11. เทศกาลภาพยนตร์เอเชียตะวันออกแห่งลอนดอน สหราชอาณาจักร

12. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเซมินชี-บายาโดลิด ประเทศสเปน

13. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเทสซาโลนีกี ประเทศกรีซ

14. เทศกาลภาพยนตร์ม้าทองคำแห่งไต้หวัน

15. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติมาร์ เดล พลาตา ประเทศอาร์เจนตินา

16. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติแห่งอินเดีย (รัฐกัว)

17. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติร็อตเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์

18. เทศกาลภาพยนตร์โกเทนเบิร์ก ประเทศสวีเดน

19. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเบงกาลูรู ประเทศอินเดีย

20. เทศกาลภาพยนตร์อิสระแห่งอิสตันบูล ประเทศตุรกี

21. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติของมหาวิทยาลัยอัตตาณัติแห่งชาติ ประเทศเม็กซิโก

22. เทศกาลภาพยนตร์เอเชียแห่งโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น

23. เทศกาลภาพยนตร์คอสโมรามา ประเทศนอร์เวย์

24. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกัมพูชา

25. เทศกาลนิว ไดเร็ตเตอร์ส/นิว ฟิล์มส์ (นิวยอร์ก) ประเทศสหรัฐอเมริกา

26. เทศกาลภาพยนตร์บอร์เดอร์ไลน์ส สหราชอาณาจักร

27. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติปราก ประเทศสาธารณรัฐเช็ก

28. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติลิชเตอร์ (แฟรงก์เฟิร์ต) ประเทศเยอรมนี

29. เทศกาลภาพยนตร์วัน เวิลด์ เวลส์ สหราชอาณาจักร

30. เทศกาลภาพยนตร์เบลฟาสต์ (ไอร์แลนด์เหนือ) สหราชอาณาจักร

31. เทศกาลภาพยนตร์ลุคคา ประเทศอิตาลี

32. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติซานฟรานซิสโก ประเทศสหรัฐอเมริกา

33. เทศกาลภาพยนตร์เซนต์พอล มินนีแอโพลิส ประเทศสหรัฐอเมริกา

34. เทศกาลภาพยนตร์เอเชียแปซิฟิกแห่งลอสแอนเจลิส ประเทศสหรัฐอเมริกา

35. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติซีแอตเทิล ประเทศสหรัฐอเมริกา

36. เทศกาลภาพยนตร์อาเซียนแห่งกรุงเทพมหานคร ประเทศไทย

37. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติ เอล พาโลมาร์ ประเทศอาร์เจนตินา

38. เทศกาลผู้กำกับภาพยนตร์อิสระแห่งฮาลิแฟกซ์ ประเทศแคนาดา

39. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติทรานซิลเวเนีย ประเทศโรมาเนีย

40. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติคูริติบา ประเทศบราซิล

41. เทศกาลภาพยนตร์ซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย

42. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโบโกตา ประเทศโคลอมเบีย

43. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเฟิร์สท์ เมืองซีหนิง ประเทศจีน

44. เทศกาลภาพยนตร์นิว ฮอไรซอนส์ ประเทศโปแลนด์

45. เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย

นอกจากนี้ หนังยังได้เข้าฉายในเชิงพาณิชย์ที่ประเทศไทย (8 ธันวาคม 2559) สหรัฐอเมริกา (14 เมษายน 2560) รวมถึงสหราชอาณาจักรและสาธารณรัฐไอร์แลนด์ (16 มิถุนายน 2560)

สำหรับในแง่รางวัล นอกจาก “ดาวคะนอง” จะกวาดรางวัลสำคัญๆ ในประเทศไทยไปได้อย่างเป็นกอบเป็นกำแล้ว (ได้รางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมของเกือบทุกเวทีหลัก ยกเว้น “สตาร์พิคส์ ไทยฟิล์ม อวอร์ดส์”) หนังเรื่องนี้ยังได้รับรางวัลจากเทศกาลนานาชาติมาไม่น้อย ได้แก่

รางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยม (นิว ทาเลนต์ อวอร์ด) จากเทศกาลภาพยนตร์เอเชียแห่งฮ่องกง, รางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยม จากเทศกาลภาพยนตร์ลุคคา ประเทศอิตาลี, รางวัลชมเชยจากเทศกาลคิวซีเนม่า ประเทศฟิลิปปินส์, รางวัลชมเชยจากเทศกาลภาพยนตร์เอเชียแห่งโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น และรางวัลแกรนด์ จูรี่ ไพรซ์ จากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเฟิร์สท์ เมืองซีหนิง ประเทศจีน

 

ข่าวบันเทิง

อัพเดตรายละเอียด-ใบปิดหนัง “ไม่มีสมุยสำหรับเธอ” ภาพยนตร์ไทยในเวนิสของ “เป็นเอก”

หลังจากหนัง “Samui Song” โดยเป็นเอก รัตนเรือง ได้รับการประกาศรายชื่อให้เป็นหนึ่งในภาพยนตร์ที่จะเข้าฉาย (รอบปฐมทัศน์โลก) ในสายการประกวดของเซ็คชั่น “เวนิส เดย์ส” กิจกรรมอิสระคู่ขนานของเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส 2017

ก็เริ่มมีรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับภาพยนตร์เรื่องนี้เผยแพร่ออกมา

เริ่มตั้งแต่ใบปิดของหนัง ดังที่เห็นในภาพประกอบ

samui song poster
ที่มาเพจเฟซบุ๊ก augenschein Filmproduktion

นอกจากนี้ เว็บไซต์ทางการของกิจกรรมเวนิส เดย์ส ยังระบุถึงชื่อภาษาไทยของหนัง นั่นคือ “ไม่มีสมุยสำหรับเธอ”

รวมทั้งเปิดเผยเรื่องย่อฉบับละเอียดขึ้นว่า หนังความยาว 108 นาทีของเป็นเอก จะบอกเล่าเรื่องราวของ “วิยะดา” ดาราสาววัยกลาง 30 ที่ต้องแบกรับความกดดันภายในใจมากขึ้นเรื่อยๆ เมื่อ “เจอโรม” สามีมหาเศรษฐีชาวต่างชาติของเธอ ได้ทุ่มเทอุทิศตนให้แก่เจ้าลัทธิความเชื่อ ผู้ถูกเรียกขานว่า “เดอะ โฮลี่ วัน”

วิยะดาจึงไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากจะตอบโต้สถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับครอบครัวด้วยวิธีการที่รุนแรงสุดขั้วถึงขีดสุดเท่าที่จะเป็นไปได้ เพื่อความหลุดพ้นจากอิทธิพลของลัทธิประหลาดอย่างถาวร

ข่าวบันเทิง

“ดาวคะนอง” ได้รางวัลที่จีน มี “เบลา ทาร์” เป็นประธานกรรมการตัดสิน

หลังกวาดรางวัลในเมืองไทยไปอย่างเป็นกอบเป็นกำ “ดาวคะนอง” ผลงานภาพยนตร์ของอโนชา สุวิชากรพงศ์ ยังได้โอกาสเดินสายตระเวนฉายและรับรางวัลจากเทศกาลหนังต่างประเทศโดยต่อเนื่อง

ล่าสุด หนังไทยเรื่องนี้เพิ่งได้รับรางวัลเดอะ แกรนด์ จูรี่ ไพรซ์ จากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเฟิร์สท์ ที่เมืองซีหนิง ประเทศจีน

ดาวคะนอง ทาร์

แม้อโนชา ผู้กำกับ จะไม่ได้เดินทางไปร่วมเทศกาลนี้ด้วยตนเอง แต่ก็มีหนึ่งในทีมงาน คือ หมิง ไค เหลียง ผู้กำกับภาพของหนังขึ้นไปรับรางวัลแทน

ที่สำคัญ ผู้มอบรางวัลนี้ให้แก่หมิง ก็คือ เบลา ทาร์ คนทำหนังชาวฮังกาเรียน ซึ่งทำหน้าที่เป็นประธานคณะกรรมการตัดสินภาพยนตร์สายประกวดของเทศกาลดังกล่าวประจำปีนี้

ขอบคุณภาพและข่าวจากเพจ ดาวคะนอง By the Time It Gets Dark

คนมองหนัง

ประเด็นเล็กๆ จากหนัง 4 เรื่อง ที่ได้ดูช่วงปลาย เม.ย. 60

หมายเหตุ นี่ไม่ใช่การรีวิวหรือบทความที่วิเคราะห์-วิจารณ์หนังอย่างรอบด้านจริงจังนะครับ เพียงแต่ระหว่างวันที่ 22-29 เมษายน มีโอกาสได้ดูหนังอยู่สี่เรื่อง และพบว่าแต่ละเรื่องมี “จุดเล็กๆ” บางอย่าง ที่ตัวเองสนใจและติดใจเป็นพิเศษ ทว่า ยังไม่สามารถขยาย “จุดเล็กๆ” เหล่านั้น ให้กลายเป็นบทความที่เขียนถึงหนังแต่ละเรื่องโดยมีเนื้อหาขนาดยาวๆ ได้เหมือนงานชิ้นก่อนๆ

เลยตัดสินใจ มาเขียนถึงหนังทั้งสี่เรื่องรวมกัน ณ ที่นี้

Apprentice (บูจุนเฟิง)

Apprentice-Poster.ai

ข้อนึงที่รู้สึกว่าน่าสนใจดี คือ มันเป็นหนังที่ไม่วอกแวกเลย เหมือนจะเล่าประเด็นหลักอะไรก็มุ่งหน้าไปสู่ประเด็นนั้น ไม่แวะข้างทางให้วุ่นวายออกนอกเรื่อง (เราเลยไม่เห็นชีวิตด้านอื่นๆ ของตัวละคร เช่น ชีวิตรัก/ครอบครัวของพระเอกและลุงเพชฌฆาต รวมถึงชีวิตย่าพระเอก ที่ถูกกล่าวถึงผ่านบทสนทนา)

อีกข้อที่มาคิดต่อเอาเองหลังจากได้ดูหนังสิงคโปร์เรื่องนี้ ก็คือ ประเด็นหลักที่หนังต้องการพูดน่าจะเป็นเรื่องที่ “รัฐ” มันค่อยๆ ตบ/เกลา “พลเมือง” ในสังคม ให้ดำเนินชีวิตไปในรูปรอยของ “วินัย” ที่รัฐอยากให้เป็น

พระเอกไม่ได้ถูกขังในคุก ซึ่งเป็นสถานที่ที่เข้มงวดกวดขันทางด้านวินัยอย่างสูงสุด แต่ความคิด/การดำรงชีวิตของเขาก็ถูกตีกรอบโดยรัฐ พระเอก่จึงพยายามทุกทางที่จะไม่เผลอผลักให้ชีวิตของตนเองตกลงไปในหลุมดำแบบเดียวกับพ่อของเขา ที่กลายเป็น “พลเมืองแย่ๆ” ผู้สมควรถูกกำจัดทิ้ง จนในที่สุด เขาเลยกลายเป็น “อีกด้าน” ของพ่อตัวเองอย่างสิ้นเชิง ทั้งในแง่ที่เคยเป็นทหาร ก่อนมาเป็นผู้คุม และเป็นเพชฌฆาตในช่วงท้าย

การที่พระเอกอยู่ในขั้วตรงข้ามกับพ่อบังเกิดเกล้าได้ขนาดนี้ มันชี้ให้เห็นว่าอำนาจของรัฐ (ครอบครัวแห่งชาติ) ที่ทำงานในหัวคน ที่กำหนดรูปแบบวินัยในชีวิตคน นั้นทรงประสิทธิภาพเพียงใด

In the Flesh (ก้อง พาหุรักษ์)

intheflesh

โอเค คงคล้ายๆ กับหลายคนที่รู้สึกว่าหนังมันยัง “ไม่ถึงพร้อม” ทั้งๆ ที่ “สาร” หรือ “ประเด็น” ที่มันอยากสื่อออกมานั้นน่าสนใจมากๆ อยู่

ผมไม่แน่ใจด้วยว่าปัญหาของหนังมาจากเรื่องโปรดักชั่น/งบประมาณจริงหรือไม่? แต่เหมือนมันมี “ม่านบางๆ” บางอย่าง ที่กั้นคนดูเอาไว้ไม่ให้ “อิน” กับโลกเฉพาะ/สังคมจำลองของหนังถึงขีดสุด

หนังสั้นไทยจำนวนมากก็มีโปรดักชั่นหรือเลือกใช้สถานที่ถ่ายทำบ้านๆ แบบ In the Flesh แต่ก็มีหลายเรื่องที่สามารถชักจูงคนดูให้หลุดเข้าไปในโลกเฉพาะที่หนังสร้างขึ้นมาได้

ไปๆ มาๆ ผมรู้สึกว่าไอ้พวกกฎเกณฑ์ ระบบตรรกะ หรือรูปแบบความสัมพันธ์ทางอำนาจในโลกเฉพาะ/สังคมจำลองใน In the Flesh ต่างหาก ที่อาจเป็นอีกหนึ่งจุดอ่อนของหนัง เนื่องจากมัน “ง่าย” “ทื่อ” และ “ซับซ้อน” น้อยเกินไป (“ทหาร” เหมือนเป็น “กระสอบทราย” ให้คนทำหนังมาวิพากษ์เล่นไปหัวเราะใส่หน้าไป) ซึ่งพอรู้ว่าหนังเริ่มกระบวนการสร้างและถ่ายทำไปแล้วประมาณ 60 เปอร์เซ็นต์ ตั้งแต่เมื่อราวห้าปีก่อน เลยพอเข้าใจที่มาของ “ความง่าย” และ “การลดทอนความซับซ้อน” เหล่านั้น (ลองนึกถึงพวกงานศิลปะแขนงต่างๆ ที่โปรประชาธิปไตยหลังปี 2553-54 ดูก็ได้)

แน่นอนว่า สภาพการณ์ปัจจุบันของโลกข้างนอกหนัง มัน “พัฒนา?” ไปไกล มันน่าเศร้า มันสู้ด้วยยากขึ้น และมันเต็มไปด้วยเหลี่ยมมุมมากกว่านั้นเยอะ

หรือปัญหาจะเกิดจากเรื่องการแสดง? อันนี้ไม่แน่ใจเหมือนกัน

อีกประเด็นที่นึกแว้บๆ ขึ้นมาขณะดูหนังเรื่องนี้ คือ ถ้าเอานิยายของ “ทินกร หุตางกูร” มาทำหนัง มันน่าจะเป็นแนวๆ In the Flesh นี่แหละ และบางที มันอาจพบเจอปัญหาคล้ายๆ กัน

อย่างไรก็ตาม ผมชอบบางองค์ประกอบของหนัง เช่น ชอบวิธีการฆ่าตัวละครหลักๆ ช่วงท้ายเรื่อง หรือชอบประเด็นซ่อนๆ ที่เหมือนหนังจะพยายามนำเสนอว่าไม่ว่าคุณจะมาจากชนชั้นไหน (คนชั้นกลางระดับบนๆ หน่อยหรือคนชั้นกลางระดับล่าง) ถ้าคุณไม่ใช่อีลิทจริงๆ คุณก็โดนรัฐกดทับข่มขู่ทั้งนั้นแหละ

แล้วก็มีจุดหนึ่งซึ่งน่าสนใจดี และเหมือนจะเป็น “ข้อเสนอด้านกลับ” ที่ถกเถียงกับ Apprentice

กล่าวคือ ขณะที่หนังสิงคโปร์มันเสนอว่าอำนาจของรัฐนั้นทรงพลังและแยบคายถึงขนาดเปลี่ยนปัจเจกบุคคล ให้กลายเป็น “ลูกที่ดีของรัฐ” แต่ไม่ใช่ “ลูกที่เดินตามรอยพ่อแท้ๆ ของตัวเอง”

หนังของก้องกลับตั้งข้อสังเกตอีกแบบ ถึงลูกสาวที่ค่อยๆ กลายสภาพเปลี่ยนเป็น “แม่ของตัวเอง” โดยทั้งเธอและแม่ต่างก็ตกอยู่ภายใต้อำนาจอิทธิพลของรัฐในโลกเฉพาะ และไม่มีทางจะหนีหายไปสู่โลกอื่นที่ดีกว่า หรือกล่าวอีกอย่าง คือ พวกเธอต่างเป็น “ลูกที่ดีของรัฐ” ด้วยกันทั้งคู่

I Am Not Madame Bovary (เฝิงเสี่ยวกัง)

Bovary_Poster_1200x750

เรื่องเฟรมภาพแปลกตา ภาพชนบทในเฟรมวงกลม ภาพเมืองในเฟรมสี่เหลี่ยมจัตุรัส และสัดส่วนภาพ 16:9 ในตอนท้าย คิดว่าคนที่อธิบายได้ดีมากๆ คือ คุณรัชฏ์ภูมิ บุญบัญชาโชค (อ่านได้ที่นี่)

แต่มีประเด็นหนึ่งในหนังที่ผมรู้สึกเอะใจเป็นพิเศษ (เป็นเรื่องปลีกย่อยจากการวิพากษ์ระบบราชการของจีนอีกที) ก็คือ สถานะของ “ศาล” ในการเมืองจีน

ถ้าดูจากหนังเราจะพบว่า “ศาล” หรือ “ผู้พิพากษา” คล้ายจะอยู่อันเดอร์ (หรือเป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งของ) ฝ่ายการเมือง/ข้าราชการประจำ ดังจะเห็นได้ว่าตั้งแต่นายกเทศมนตรีไล่ไปถึงนายอำเภอ สามารถสั่งหรือขู่ “ศาล” ได้หมด (ในแง่นี้ มันเลยดันไปคล้ายกับศาลไคฟง 555)

ซึ่งเอาเข้าจริง นี่เป็นโครงสร้างที่แปลกอยู่ เพราะเรามักจะคุ้นเคยกับอำนาจสามเส้าที่แบ่งแยกกันระหว่าง “บริหาร-นิติบัญญัติ-ตุลาการ” (จะมีจริงหรือเปล่า -สำหรับในบางประเทศ- เป็นอีกเรื่องหนึ่ง)

มันเลยจะมีภาพแปลกตา เช่น ผู้พิพากษารุ่นเด็กขี่มอเตอร์ไซค์ไปสอพลอนายอำเภออะไรอย่างงี้ ซึ่งในสังคมที่เรียกผู้พิพากษาว่า “ท่าน” นั้น มันจะนึกถึงกระบวนการแบบนี้ไม่ค่อยออก

Ho Chi Minh in Siam (Bui Tuan Dung)

hoinsiam

จริงๆ นี่เป็นหนังที่อยากดูมานาน แต่พอไปดูจริงๆ กลับไม่สนุกกับมัน มีวูบหลับอีกต่างหาก (เป็นหนังโรงเรื่องแรกของปีนี้เลยมั้ง ที่ผมเผลอหลับขณะดู)

ปัญหาหลักคงมาจากวัฒนธรรมทางการเมืองชนิดหนึ่ง ที่พอต้องพูดถึงตัวละครทางการเมือง/ประวัุติศาสตร์ในระดับ “บิดาประเทศ” แล้ว มันต้องผ่านกระบวนการที่จะส่งผลให้คนเหล่านั้นบริสุทธิ์ ผุดผ่อง ดีงาม วิเศษ แต่แบนและไม่เป็นมนุษย์

แล้วความน่าเบื่อตรงนั้น และภาษาภาพยนตร์อย่างการนำ “ดินจากบ้านเกิด” มาต่างแดนเพื่อรำลึกถึงมาตุภูมิ ผนวกกับฉากบู๊และฉากตลกที่ “ไม่ดี” ก็ทำให้หนังมีภาพรวมที่แย่หนักขึ้น

แต่มี “จุดเล็กๆ” ที่น่าสนใจอยู่ คือ การนำเสนอท่าทีของรัฐบาลสยามต่อพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามในหนัง ซึ่งเป็นอะไรที่ “บวก” เอามากๆ

เช่น ตัวละครนายอำเภอที่พิจิตร ซึ่งพูดกับสายลับของรัฐบาลฝรั่งเศสที่เป็นคนเวียดนามว่า สยามเปิดกว้างและให้เสรีภาพต่อความเชื่อทางการเมืองทุกประเภท

นอกจากนี้ มีประเด็นหนึ่งซึ่งหนังยกขึ้นมา คือ รัฐบาลสยามค่อนข้างเปิดให้พรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามเข้ามาเคลื่อนไหวในประเทศได้ ส่วนหนึ่งเพราะสยามเองก็ขัดแย้งกันกับฝรั่งเศส

ผมไม่รู้ประวัติศาสตร์ส่วนนี้เท่าไหร่นัก เลยไม่แน่ใจว่า ยุคนั้น รัฐบาลสยามประเมินพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามอย่างไรกันแน่? ประเมินแบบที่หนังเรื่องนี้บอก หรือประเมินเป็นอย่างอื่น?

และอะไรบ้างคือปัจจัยที่ผลักดันให้สยาม “เปิดโอกาส” ให้สมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามเข้ามาเคลื่อนไหวในเขตแดนของตนเอง?