จักรๆ วงศ์ๆ วิทยาลัย

ย้อนรอยที่มา “นิทานนางสิบสอง-พระรถเมรี”

วันนี้ (อาทิตย์ที่ 28 กรกฎาคม) ละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่อง “นางสิบสอง” (2562) จะได้ฤกษ์ประเดิมจอ

บล็อกคนมองหนังจึงอยากนำเสนอถึงรากเหง้า-ที่มาของนิทานโบราณเรื่อง “นางสิบสอง-พระรถเมรี” อย่างย่นย่อ

“นางสิบสอง-พระรถเมรี” (รวมถึงภาคต่อ คือ “พระสุธนมโนห์รา”) เป็นนิทานสำคัญหรือวัฒนธรรมร่วมของดินแดนในแถบอุษาคเนย์มาเนิ่นนาน

“สุจิตต์ วงษ์เทศ” อธิบายว่า “พระรถเมรี” กับ พระสุธนมโนห์รา” คือละครชาวบ้านเก่ายุคอยุธยา ซึ่งมีผู้คนนิยมชมชอบราวหลัง พ.ศ.2000 เป็นต้นมา

ละครทั้ง 2 เรื่องได้รับความนิยมแพร่หลาย เพราะมีโครงสร้างการดำเนินเรื่องแบบบ้านๆ ไม่ตายตัว สามารถปรับเปลี่ยนให้ถูกจริตชาวบ้านในยุคสมัยต่างๆ ได้ตลอดเวลา

สุจิตต์ยังเสนอว่า “พระรถเมรี-พระสุธนมโนราห์” คือ ตำนานบรรพชนลาวลุ่มน้ำโขง ซึ่งเคลื่อนย้ายตามชนกลุ่มนี้มาสู่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาฟากตะวันตก ตั้งแต่หลัง พ.ศ.1500 โดยฟักตัวอยู่ในรัฐสุพรรณภูมิและรัฐเพชรบุรี แล้วแพร่กระจายไปถึงนครศรีธรรมราช

(ข้อมูลจาก สุจิตต์ วงษ์เทศ : พระรถ เมรี, สุธน มโนห์รา ละครชาวบ้านเก่าสุด ยุคอยุธยา https://www.matichon.co.th/columnists/news_115582)

หนังสือนาง 12

เมื่อ พ.ศ.2560 สถาบันภาษาศาสตร์และวัฒนธรรมศึกษาราชนครินทร์ และ คณะกรรมการฝ่ายวิจัย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้จัดพิมพ์หนังสือเล่มใหญ่ “นางสิบสอง-พระรถเมรีศึกษา” ซึ่งรวบรวมบทความจากการประชุมวิชาการระดับชาติเรื่อง “ขับนิทานนางสิบสอง ขานทำนองพระรถเมรี: นิทานมรดกแห่งอุษาคเนย์” ออกวางจำหน่าย

“รัตนพล ชื่นค้า” อาจารย์ประจำภาควิชาวรรณคดี คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บรรณาธิการของหนังสือ ชี้ว่านิทาน “นางสิบสอง-พระรถเมรี” เป็น “นิทานมรดกแห่งอุษาคเนย์” ซึ่งแพร่หลายทั้งในไทย, เมียนมา, ลาว และกัมพูชา

ในบทความ “นิทานเรื่องนางสิบสอง-พระรถเมรี: การถ่ายทอดเรื่องเล่าพื้นบ้านในอุษาคเนย์” เขียนโดย รัตนพล ชื่นค้า, ธันวพร เสรีชัยกุล และ จริยา สุพรรณ ระบุว่านอกจากนิทาน “นางสิบสอง” หรือ “พระรถเมรี” จะเป็นตำนานบรรพชนกลุ่มชาวลาว ซึ่งปรากฏอยู่ในตอนต้นพงศาวดารล้านช้าง และแพร่หลายไปตามการอพยพของชาวลาว คล้ายข้อเสนอของสุจิตต์แล้ว

คณะผู้เขียนยังอ้างอิงวิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิตหัวข้อ “การศึกษาเชิงเปรียบเทียบเรื่องพระรถ-เมรีฉบับต่างๆ” ของ “นันทพร พวงแก้ว” ซึ่งเสนอว่านิทานเรื่องนี้อาจมีที่มาจากนิทานอินเดียแถบเบงกอลและแคชเมียร์

โดยน่าจะแพร่หลายเข้ามาผสมผสานอยู่ในวัฒนธรรมท้องถิ่นของอุษาคเนย์

ขอบคุณภาพนำจาก ยูทูบสามเศียร

Advertisements
จักรๆ วงศ์ๆ วิทยาลัย

“ขวานฟ้าหน้าดำ 2562” ปิดกล้องแล้ว! ละครจักรๆ วงศ์ๆ คิวถัดไป คือ “นางสิบสอง”

สุดสัปดาห์นี้ “ขวานฟ้าหน้าดำ” จะแพร่ภาพเป็นตอนที่ 31 และ 32 แต่ขณะเดียวกัน ก็มีข้อมูลจากอินสตาแกรมของนักแสดงนำและทีมงานถ่ายทำว่าละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องนี้ ได้ปิดกล้องลงเรียบร้อยแล้ว

จึงเป็นไปได้ว่าความยาวของ “ขวานฟ้าหน้าดำ 2562” น่าจะอยู่ราวๆ 40 ตอน

แม้เรตติ้งของ “ขวานฟ้าหน้าดำ” ฉบับนี้ จะวิ่งไปมาอยู่แถวๆ หลัก 4-5 แต่ปัจจัยดังกล่าวคงไม่ถึงกับทำให้ละครถูกตัดตอนหรือรวบรัดให้สั้นลง

ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาโครงสร้างเรื่องราวของ “ขวานฟ้าหน้าดำ” ซึ่งจัดเป็นนิทานจักรๆ วงศ์ๆ รุ่นใหม่แล้ว เราต้องยอมรับว่าพล็อตเรื่องมีลักษณะกระชับตายตัวชัดเจน ไม่มีช่องว่างในการเล่นมุขแบบด้นสดมากนัก ตัวละครต่างๆ ไม่ได้มีเยอะแยะมากมาย อีกทั้งความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครก็ไม่สลับซับซ้อน

จนผู้ผลิตละครโทรทัศน์ไม่สามารถขยายความ (หรือพาเรื่องออกทะเล) ให้ยืดยาว ได้เหมือนกับละครจักรๆ วงศ์ๆ ซึ่งมีที่มาจากนิทานพื้นบ้านดั้งเดิม เช่น “สังข์ทอง” หรือ “แก้วหน้าม้า”

หากเปรียบเทียบกับ “ขวานฟ้าหน้าดำ 2540” ละครเวอร์ชั่นนั้นก็ออกอากาศประมาณสี่เดือน ใกล้เคียงกับ “ขวานฟ้าหน้าดำ 2562” ที่เริ่มต้นแพร่ภาพเมื่อกลางเดือนมีนาคม และอาจอวสานลงในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม

สำหรับละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องถัดไปของค่ายสามเศียรนั้น ถ้าไม่มีอะไรพลิกโผ คงจะเป็น “นางสิบสอง” ซึ่งเปิดกล้องพร้อมๆ กับ “ขวานฟ้าหน้าดำ” นั่นเอง

โดยล่าสุด อินสตาแกรม lakornthaijukwong รายงานว่า จะมีงานบวงสรวงละคร “นางสิบสอง 2562” อีกครั้ง ในวันที่ 18 กรกฎาคมนี้

View this post on Instagram

๑๘ กรกฎาคม ๒๕๖๒ บวงสรวงละคร นางสิบสอง ณ โรงถ่ายละครลาดหลุมแก้วปทุมธานี เวลา ๐๙.๐๐ ณ. – เช่นเดิมค่ะ ทางเราไปและไลฟ์สดทางเพจไอจีเหมือนเดิมค่ะ – รอบนี้น่าจะแค่นางสิบสองกับพระรถเมรีนะคะ พระสุธนมโนราห์คงจะอีกรอบนึง #นางสิบสอง #พระรถเมรี #พระสุธนมโนราห์ #สู่เวรกรรมพ่อแม่นำน้องปล่อยพนา #โฉมสคราญสิบสองนางแรกรุ่น

A post shared by ℒ𝒶𝓀𝑜𝓇𝓃𝓉𝒽𝒶𝒾𝒿𝓊𝓀𝓌𝑜𝓃𝑔 👁💠 (@lakornthaijukwong) on

ขอบคุณภาพนำจาก ยูทูบ Ch7HD

จักรๆ วงศ์ๆ วิทยาลัย

จำได้มั้ย “อำมาตย์เมืองยักษ์” ในสังข์ทอง 2561 คือนักแสดงรุ่นเก๋าคนไหน?

สุริยัน สังข์ทอง

“สังข์ทอง 2561” ดำเนินเรื่องราวมาถึงตอนที่พระสังข์ถูกนางพันธุรัตรับตัวมาเลี้ยงดูแล้ว

หนึ่งในตัวละครสำคัญที่เริ่มมีบทบาท ก็คือ อำมาตย์เมืองยักษ์ ซึ่งไม่เห็นด้วยกับการที่นางพันธุรัตรับลูกมนุษย์มาเป็นบุตรบุญธรรม จึงพยายามวางแผนจะสังหารพระสังข์ แต่ไม่ประสบความสำเร็จ

อำมาตย์เมืองยักษ์ผู้นี้รับบทโดยนักแสดงอาวุโส “สุริยัน ปฏิพัทธ์”

คุณสุริยันมีผลงานการแสดงละครมากมายหลายเรื่องในช่วงทศวรรษ 2530 โดยส่วนตัว ผมจะติดตากับบทบาทเด่นๆ ที่แกมักได้รับในละครอิงประวัติศาสตร์ของช่อง 3 เมื่อราวสามสิบปีก่อน

สุริยัน สงครามเก้าทัพ

หนึ่งในบทบาทที่เท่มากๆ ของคุณสุริยัน ก็คือ การรับบทเป็น “พระองค์เจ้าขุนเณร” ผู้นำทัพกองโจรของกรุงเทพฯ ไปดักปล้นกองเสบียงของฝ่ายอังวะที่เมืองกาญจนบุรี ในละคร “สงครามเก้าทัพ”

ผมแทบไม่เคยเห็นคุณสุริยันข้ามมาเล่นละครจักรๆ วงศ์ๆ ของช่อง 7 จึงไม่แน่ใจว่าผลงานใน “สังข์ทอง 2561” จะถือเป็นการแสดงละครจักรๆ วงศ์ๆ เรื่องแรกของแกหรือไม่?

ของแถม

ระหว่างวันที่ 26-27 มีนาคมนี้ จะมีเวิร์กช็อป “วรรณกรรม หนัง และวัฒนธรรมในเอเชียตะวันออกเชียงใต้” ที่เจแปนฟาวน์เดชั่น กรุงเทพฯ (อาคารเสริมมิตร ทาวเวอร์ สุขุมวิท 21)

dBCZ4

โดยในวันที่ 26 มี.ค. จะมีการจัดฉายภาพยนตร์เรื่อง “Puthisen and Neang Kongrey” (นางสิบสองเวอร์ชั่นเขมร) ผลงานการกำกับของลีบุนยิม เมื่อ พ.ศ.2511

26231839_924513887713622_359221902102759005_n

ส่วนในวันที่ 27 มี.ค. จะมีการฉายภาพยนตร์เรื่อง “พระรถเมรี” โดยสมโพธิ แสงเดือนฉาย (2524)

ผู้สนใจสามารถเข้าชมฟรี ตรวจสอบรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ https://www.facebook.com/jfbangkok/posts/1644021218966795

ก่อนหน้านี้ ช่องยูทูบ “สามเศียร” เพิ่งนำละครเรื่อง “นางสิบสอง” (2543) มารีรันพอดี สามารถรับชมได้ ที่นี่