คนอ่านเพลง

“เพลงไทยเพราะๆ” ที่มี “ทำนอง-เนื้อหา” เหมือน “เพลงต่างประเทศ” (แต่เราก็ยังชอบฟังอยู่ดี)

ตอนนี้ หลายคนกำลังถกเถียงกันเรื่องผลงานเพลงของศิลปินหนุ่มดาวรุ่งผู้โด่งดังรายหนึ่งของวงการดนตรีสากลไทยร่วมสมัย ที่ว่ากันว่ามีความคล้ายคลึงกับเพลงของศิลปินต่างประเทศกลุ่มหนึ่ง (บางคนพยายามชี้แจงว่าศิลปินไทยได้รับแรงบันดาลใจเท่านั้น)

บล็อกเราจะไม่ขอลงรายละเอียดเกี่ยวกับดราม่าดังกล่าว เนื่องจากไม่ได้ติดตามผลงานของศิลปินไทย-เทศคู่นี้อย่างละเอียดมากนัก

ประเด็นที่อยากนำเสนอ ก็คือ การรวบรวมเพลงไทยจำนวนหนึ่ง ซึ่งเรายังชอบเปิดฟังอยู่บ่อยๆ แม้จะพอรับรู้ว่าผลงานเหล่านั้นนำท่วงทำนอง (หรือหลายกรณี ก็รวมถึงเนื้อหา) มาจากต่างประเทศ

หลายเพลงถูกผลิตขึ้นในยุคที่การแปลเนื้อหาและการใช้ทำนองเพลงต่างประเทศ ยังมิใช่ความผิดบาปของวงการดนตรี

ส่วนบางเพลงก็อยู่ในช่วงคาบเกี่ยวหัวเลี้ยวหัวต่อระหว่างยุคสมัยข้างต้น กับยุคลงหลักปักฐานของอุตสาหกรรมดนตรี ที่ประเด็นเรื่องลิขสิทธิ์เริ่มถูกให้ความสำคัญมากยิ่งขึ้น

ขออนุญาตเริ่มต้นด้วยเพลงรุ่นคุณปู่คุณย่าอย่าง “เจ็ดวันที่ฉันเหงา” หนึ่งในเวอร์ชั่นแรกๆ ของเพลงนี้ คือ ฉบับที่ขับร้องโดย “เพ็ญแข กัลย์จาฤกษ์”

น่าสนใจว่าเพลงเพลงนี้ถูกนำมาใช้ประกอบภาพยนตร์ไทยร่วมสมัยหลายเรื่อง ตั้งแต่ “2499 อันธพาลครองเมือง” จนถึง “20 ใหม่ ยูเทิร์นวัย หัวใจรีเทิร์น”

ส่วนนี่คือเพลงภาษาอังกฤษชื่อ “Seven Lonely Days” ซึ่งเป็น “แม่แบบ” ของ “เจ็ดวันที่ฉันเหงา” แบบไทยๆ

จะเห็นได้ว่า นี่เป็นการนำเอาคำร้องและทำนองของต่างประเทศมาใช้งานอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย

ถัดมาขอนำเสนอเพลง “บาป” ของ “ศรีไศล สุชาตวุฒิ”

ผลงานที่ไพเราะชิ้นนี้ก็แทบจะเป็นการ “แปล” มาจากเพลงฝรั่งชื่อ “It’s a Sin to Tell a Lie” (หลายปีก่อน ในยูทูบเคยเผยแพร่คลิปเพลงเวอร์ชั่นที่เพราะมากๆ ซึ่งขับร้องโดย “Bobby Breen” ขณะยังเป็นเด็กน้อย แต่ปัจจุบัน คลิปนั้นหายสาบสูญไปแล้ว)

“บาป” เป็นอีกหนึ่งผลงานที่ถือกำเนิดขึ้นในยุคที่การแปลเนื้อหาและนำทำนองมาจากเพลงต่างประเทศมิใช่เรื่อง “ผิดบาป” แต่เป็นวัฒนธรรมสมัยนิยมที่ยอมรับกัน

ดังจะเห็นได้ว่าเมื่อไม่กี่ปีก่อน คุณศรีไศลก็เคยขึ้นเวทีไปขับร้องเพลง “It’s a Sin to Tell a Lie” สลับกับ “บาป” เลยด้วยซ้ำ

อีกเพลงที่ผมชอบมากๆ ก็คือ “ลำดวน ทองดี” ผลงานการเขียนเนื้ออันเยี่ยมยอดของ “ครูพยงค์ มุกดา” ขับร้องโดย “วิรัช เทวฤทธิ์”

แน่นอน เพลงนี้นำทำนองมาจากเพลงฝรั่งชื่อ “Tell Laura I Love Her” ทว่าในส่วนเนื้อร้องที่ “แปล/แปร” มานั้น กลับถูกปรุงแต่งด้วยกลิ่นอายแบบไทยๆ (แต่ไม่ใช่ “ไทยแท้” เสียทีเดียว) ได้อย่างน่าทึ่ง

อีกหนึ่งเพลงที่คงถูกใจคอกำลังภายใน คือ “ฤทธิ์มีดสั้น” ขับร้องโดย “ดอน สอนระเบียบ” ซึ่งใช้ทำนองของเพลงประกอบซีรีส์ “ฤทธิ์มีดสั้น” เมื่อปี 1978

แต่ด้วยความที่ผมไม่รู้ภาษาจีน จึงไม่แน่ใจว่าตัวเนื้อหาพากย์ไทยนั้น มีความสอดคล้องกับต้นฉบับเพียงใด

เพลงกลุ่มแรกที่นำเสนอไป คือ ผลงานซึ่งถูกผลิตเผยแพร่ในช่วงที่คนทำเพลง-คนฟังเพลงไทย ยังไม่ได้ใส่ใจเรื่องลิขสิทธิ์มากนัก การดำรงอยู่ของเพลงเหล่านี้จึงเป็นที่ “ยอมรับได้” ตามมาตรฐานในสมัยนั้น

ทีนี้ จะมาถึงเพลงอีกกลุ่มหนึ่ง ซึ่งอยู่ในยุคสมัยที่แตกต่างไป

ขอเริ่มด้วย “คืนก่อน” เพลงจากอัลบั้ม “ครั้งนี้… ของพี่กับน้อง” ของวง “ดิ อินโนเซนต์” เมื่อ พ.ศ.2529

จริงๆ เพลงนี้นับเป็นผลงานเด่นและได้รับความนิยมมากๆ เพลงหนึ่งของ “ดิ อินโนเซนต์” และเอาเข้าจริง ช่วงที่มันถือกำเนิดขึ้นมาก็คงเป็นยุคเปลี่ยนผ่านแบบไม่สุด ที่ค่านิยมเรื่องการนำเนื้อหา-ท่วงทำนองจากต่างประเทศมาใช้ยังพอยอมรับได้อยู่บ้าง

จึงไม่แปลกอะไร ที่ต่อมาจะมีผู้ค้นพบว่า “คืนก่อน” นั้นมีเนื้อหา-ทำนองคล้ายคลึงกันเหลือเกินกับเพลง “(Last Night) I Didn’t Get To Sleep At All” ของคณะ “5th Dimension”

อย่างไรก็ตาม เมื่อยุคสมัยผันเปลี่ยน เพลงเพลงนี้กลับกลายเป็น “แผลที่ต้องถูกลบ” ของ “ดิ อินโนเซนต์”

ในคอนเสิร์ตใหญ่เมื่อปี 2552 “คืนก่อน” ก็ถูกนำไปเล่นบนเวทีท่ามกลางความประทับใจของแฟนๆ แต่เพลงนี้กลับถูกตัดออกจากดีวีดีบันทึกการแสดงสด เช่นเดียวกับเมื่อมีการผลิตซีดีและแผ่นไวนิลรีมาสเตอร์อัลบั้มชุด “ครั้งนี้… ของพี่กับน้อง” ซึ่ง “คืนก่อน” กลายเป็นผลงานที่ถูกตัดหายไปเฉยๆ

อีกเพลงที่มีชะตากรรมคล้ายกัน คือ “ไดอารี่สีแดง” ของ “แหวน ฐิติมา สุตสุนทร” ผู้ล่วงลับ

เพลงที่มีคำร้อง-ท่วงทำนองหวานซึ้งเศร้าเพลงนี้ มีที่มาจากเพลง “Why I’ve a Dream of Him” ของ “Chiu Chiu” ศิลปินจากเกาะไต้หวัน

แต่ไม่แน่ใจว่าในส่วนของเนื้อหา เพลงไทย-เพลงไต้หวันคู่นี้จะมีความสอดคล้องกันแค่ไหน

“ไดอารี่สีแดง” ก็มีชะตาชีวิตเหมือน “คืนก่อน” หลายคนคงสังเกตได้ว่าช่วงไม่กี่ปีให้หลัง เวลามีการผลิตแผ่นซีดีรวมฮิตผลงานของพี่แหวน เพลงเพลงนี้มักจะถูกคัดออกอย่างน่าแปลกใจ (สวนทางกับความฮิตของมัน)

ขอปิดท้ายด้วยกรณีศึกษาที่น่าสนใจและผิดแผกแหวกแนว

อาจกล่าวได้ว่า โดยส่วนใหญ่ วิธีการนำเอาเพลงต่างประเทศมาแปลงกายเป็นเพลงไทยนั้น มักมีอยู่สองรูปแบบ

แบบแรก คือ การแปลเนื้อหรือแต่งเนื้อให้ใกล้เคียงกับต้นฉบับดั้งเดิม พร้อมทั้งนำทำนองมาใช้

แบบต่อมา ซึ่งเกิดขึ้นหลังอุตสาหกรรมดนตรีเริ่มแข็งแรงในช่วงทศวรรษ 2530 คือ การนำทำนองมาใช้ (ไม่ได้ลอกเลียนมาเป๊ะๆ แต่มีการบิดหรือนำงานต้นฉบับมาบรรเลงเพียงบางส่วน) ทว่าเขียนเนื้อขึ้นใหม่หมด

อย่างไรก็ดี มีเพลงไทยอีกประเภท ที่ตัวเนื้อหาได้รับอิทธิพลมาจากเพลงต่างประเทศชัดเจน แต่คำร้องดังกล่าวกลับถูกบรรจุลงไปในทำนองใหม่ที่แต่งขึ้นเอง

หนึ่งในตัวอย่างคลาสสิกของกรณีนี้คือเพลง “กล้วยไข่” โดย “เฉลียง” ที่มีความผูกพันฉันญาติมิตรทางด้านเนื้อร้องกับเพลง “I Like Bananas (Because They Have No Bones)” อย่างยากจะปฏิเสธ

 

Advertisements
คนอ่านเพลง

(ไม่ดราม่าประเด็น MV “ทศกัณฐ์”) ท็อปไฟว์เพลงป๊อปไทย ที่ร้อง-เล่าเรื่องราวแบบ “ยักษ์ๆ”

เห็นเขากำลังดราม่าประเด็น “ทศกัณฐ์” ศิลปะ “โขน” และเอ็มวี “เที่ยวไทยมีเฮ” กัน

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่กำลังจะเสนอต่อไปนี้ ไม่มีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับกรณีข้างต้น

แต่ทางบล็อกของเราต้องการนำเสนอถึงบทเพลงป๊อปในยุคใกล้-ไกล ที่หยิบยกเอา “ยักษ์” มาเป็นสัญลักษณ์เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวหรือตั้งประเด็นคำถามได้อย่างน่าสนใจมากกว่า

แค่ฟังเพลงเหล่านี้ คุณก็จะได้รับรู้แล้วว่าวิธีการตีความหรือครุ่นคิดถึง “ยักษ์” ในสังคมไทยนั้น ก้าวไปไกลกว่าดราม่าที่เกิดขึ้นช่วงวันสองวันนี้มากมายนัก

เฮ่อ!

เป็นไปไม่ได้

เพลงอมตะของ “ดิ อิมพอสซิเบิล” ซึ่งเขียนคำร้อง-แต่งทำนองโดยศิลปินแห่งชาติ “ครูพยงค์ มุกดา”

ครูพยงค์อุปมาให้ “ทศกัณฐ์” เป็นมาตรฐานสูงสุดบางประการ ซึ่งชายอาภัพรักผู้หนึ่งไม่สามารถจะไขว่คว้าหรือพุ่งทะยานไปยังจุดดังกล่าวได้

ร้ายก็รัก

หนึ่งในเพลงร้องปนแร็ปที่ไพเราะของ “โจอี้ บอย” ซึ่งพยายามถ่ายทอดเรื่องราวความรักอันผิดหวัง ผ่านมุมมองของ “ทศกัณฐ์/ตัวร้าย”

ยักษ์

ซิงเกิ้ลแรกจากอัลบั้มเต็มชุดที่สามของ “เดอะ โฟโต้ สติ๊กเกอร์ แมชชีน”

ดูเหมือน “ยักษ์” ในเพลงนี้ จะไม่ใช่ “ยักษ์” ตามวรรณคดีไทย หากเป็นตัวแทนของผู้ทรงภูมิรู้/ผู้มีอำนาจ ที่สุดท้ายก็ไม่ได้ตรัสรู้ไปทุกสิ่ง หรือไม่สามารถจัดการควบคุมทุกอย่างได้ครบถ้วนสมบูรณ์ร้อยเปอร์เซ็นต์

นิราศลงกา

ผลงานโดย “Yaak Lab” และ “ตุล อพาร์ตเมนต์คุณป้า” เพลงนี้ มีกลิ่นของ “ความแตกแยกจากการเมืองสองขั้ว” ปรากฏอยู่รางๆ

หากพิจารณาจากเนื้อหา ผู้แต่งนั้นเลือกจะเป็นฝ่าย “ยักษ์” ส่วน “ยักษ์” จะเป็นสัญลักษณ์สื่อถึงมวลชนกลุ่มไหน? ผู้ฟังคงต้องตีความกันเอง และอาจตีความได้ไม่เหมือนกัน

(กระทั่งผมเอง ตอนฟังเพลงนี้ครั้งแรกเมื่อหลายปีก่อน ก็ตีความไปทางหนึ่ง แต่พอได้มาฟังใหม่ ณ ยุคปัจจุบัน ผมกลับเห็นว่า “ยักษ์” และ “กรุงลงกา” ในเพลง มีความหมายแตกต่างจากการตีความครั้งที่แล้ว ชนิดหน้ามือเป็นหลังมือ)

ตัวร้ายที่รักเธอ

เพลงของวงดนตรีที่มีชื่อว่า “ทศกัณฐ์” อันเป็นการรวมตัวกันของเด็กหนุ่มจากจังหวัดชุมพร

ในแง่เนื้อหา เพลงนี้เดินตามรอยของ “ร้ายก็รัก” ขณะที่ในแง่ดนตรี มีลักษณะผสมผสานกันระหว่างความเป็นดนตรีไทยเดิม ดนตรีลูกทุ่ง และดนตรีป๊อป

น่าสนใจว่าตัวเพลงต้นฉบับนั้น แม้จะมียอดคลิกชม/ฟังในยูทูบเยอะ แต่กลับมีการกล่าวถึง “เสียงร้องนำ” ในสองแง่ คือ “ด่า” และ “เชียร์”

ที่น่าสนใจกว่า ก็คือ เพลงในฉบับคัฟเวอร์ซึ่งมีเสียงร้องนำไพเราะกว่านั้น กลับมียอดชม/ฟังในยูทูบสูงกว่าเพลงต้นฉบับ สำหรับคลิปด้านล่างนี้ เป็นเวอร์ชั่นของผู้เข้าประกวดรายการเดอะ วอยซ์ ไทยแลนด์ ซีซั่นล่าสุด